Efendim, bugün size Türkiye’nin en masum, en samimi ama bir o kadar da kontrolden çıkmış şehir efsanesinin kamera arkasını anlatacağım.

Öyle kitaplardan, ansiklopedilerden okuduğum bir hikâye değil bu…

Bizzat suç mahallinden, yani işin mutfağından, o meşhur kuyunun başından bildiriyorum!

Tarih bundan 24-25 sene öncesi…

Uşak’ta, sahibi olduğum Portakal Ajans’ın o sıcak atmosferinde birkaç gazeteci arkadaşla oturmuş çaylarımızı yudumluyoruz.

Daha sonra birlikte “Uşak Burada” dergisini de çıkaracağımız o kafadar ekiple derdimiz büyük:

Memlekete bir iyilik yapalım, şu bizim Uşak’ı biraz parlatıp “city marketing” (şehir pazarlaması) yapalım!

Yani niyet halis, akıl biraz havada!

Laf döndü dolaştı, bizim Ulubey Kanyonu’na geldi.

E malum, o yıllarda kanyon deyince herkesin aklına Amerika’daki o meşhur Grand Canyon (Büyük Kanyon) geliyor.

Bizim de bilinçaltına bir mesaj çakmamız lazım ki milletin dikkatini çekelim.

Masada elinde çay bardağıyla biri bilimsel(!) bir tez ortaya attı:

“Yahu kanyon dediğin illa göğe doğru dimdik mi olmak zorunda? Amerikan kanyonu dikeyse bizimki de yatay! Ulubey merkezden başlayıp Avgan Köyü’ne, oradan Hasköy’ün alt tarafına kadar uzanan, Banaz Çayı’nı da koynuna alan yatay bir kanyon bu! Kardeşim bu kadar uzunu herhalde dünyada yoktur, olsa duyardık!”

O an masada bir sessizlik oldu… Sonra hepimizin kafasında o meşhur ampul yandı!

Ne metre var elimizde, ne uydu görüntüsü, ne jeoloji mühendisi…

Tek ölçüm cihazımız ajanstaki ince belli çay bardağı ve o günkü yüksek hayal gücümüz!

Masada hemen oylama yaptık:

“Dünyanın en büyüğü desek Amerika’ya ayıp olur, şimdi beyaz saraydan falan ararlar, diplomatik kriz çıkmasın. Gelin şunu düz hesap ‘Dünyanın en büyük ikinci kanyonu’ yapalım!”

Anlaştık!

Birkaç kelam ettik, birkaç satır yazdık.

Sonra baktık Facebook çıktı, birkaç yerde daha “Dünyanın en büyük ikinci kanyonu” diye paylaştık.

Derken…

Bizim masada çay içerken ortaya attığımız o masum fikir, bir anda çığa dönüştü!

Önce yerel gazeteler kaptı: “Gururumuz Ulubey!”

Sonra ulusal kanallar son dakika geçti: “Dünya ikincisi Uşak’ta!”

Derken kürsüye çıkan siyasetçiler mikrofonu eline alıp göğsünü gere gere:

“Ey hemşehrilerim! Dünyanın en büyük ikinci kanyonu bizim Uşak’ta!” diye nutuk atmaya başladı!

Vikipedi’den devlet kurumlarının resmi tanıtım broşürlerine, turizm rehberlerinden ansiklopedilere kadar her yere girdi!

Biz masadakiler televizyonun karşısında birbirimize bakıp kahkahayı patlatıyoruz ama çaktırmıyoruz.

Coğrafyayı az çok bilenlerin gözünde fazla dikkat çekmemek için “aman ses etmeyelim, şehrin reklamı oluyor, turist geliyor” diye sustuk.

Ama iş öyle bir boyuta geldi ki, bizim uydurduğumuz yalan sosyal medya ağıyla dünyanın etrafında 6-7 tur attı.

Geldi döndü dolaştı, sonunda biz bile kendi yalanımıza inanmaya başladık!

Öyle ki, akşam evde otururken kendi kendime “Hakikaten ne büyük kanyonumuz varmış be!” diye gururlandığım günler oldu!

Hatta bir gün dayanamadım, kalabalık bir ortamda vicdanım sızladı da itiraf edeyim dedim:

“Kardeşim öyle bir şey yok, dünyada 2. falan değil, bunu 20 yıl önce ajansta çay içerken biz uydurduk!”

Demez olaydım!

Öyle bir linç yedim, öyle bir saldırıya maruz kaldım ki anlatamam!

Adam karşıma geçmiş, parmağını sallayıp gözlerimin içine baka baka:

“Sen ne biçim Uşaklısın! Kendi memleketinin değerini neden küçümsüyorsun? Devletin resmi sitesinde bile yazıyor, senden mi öğreneceğiz coğrafyayı!” diye beni azarlıyor!

Düşünebiliyor musunuz?

Kuyuya taşı ben atmışım, şimdi taşı çıkarmaya çalışıyorum, 40 akıllı toplanmış taş atana saldırıyor!

Kendi yalanımı bana karşı ölümüne savunuyorlar!

Gelin bugün şu günah çıkarma seansını yapalım, genç dimağlara yanlış bilgi bırakmayalım ve işin coğrafi hakikatini masaya yatıralım:

1. Coğrafya Bilimi Ne Diyor?
Dünyada kanyonlar büyüklük sıralamasına göre (derinlik, hacim ve uzunluk olarak) ölçüldüğünde; Tibet’teki Yarlung Tsangpo, Grönland’daki Büyük Kanyon, Amerika’daki Grand Canyon, Peru’daki Colca ve Cotahuasi, Namibya’daki Fish River gibi akıllara zarar yarıklar var. Kimisi 5 bin metre derinliğinde, kimisi 750 kilometre uzunluğunda! Yani bizimki bunların yanında biraz “butik” kalıyor.

1. Peki Bizim Ulubey Kanyonu Ne Kadar?
Bizim kanyonumuz yan kollarıyla birlikte yaklaşık 40-45 kilometre (dere kıvrımlarını tek tek ölçerseniz 75-77 kilometre) uzunluğunda ve 140-170 metre derinliğinde. Yani dünya sıralamasında 2. ya da 3. falan değil!

Ama gelin görün ki…

Bizim Portakal Ajans’ta çay içerken kuyuya attığımız o taşı 40 akıllı çıkaramadı ama o taş var ya, o taş Uşak turizmine altın gibi yaradı!

Dünya ikincisi değil belki ama;

Pepouza Antik Kenti’ni saklayan tarihiyle, Clandras Köprüsü’yle, cam terasıyla ve Banaz Çayı’nın bereketiyle güzellikte bizim gönlümüzün tartışmasız birincisidir!

Biz itirafımızı yaptık, gençlerin vebalini üzerimizden attık, vicdanen rahatladık.

Bundan sonra “Dünyanın en büyük ikinci kanyonu” diyene denk gelirseniz, sakın itiraz edip linç yemeyin!

Sadece gülümseyin ve deyin ki:

“He he, doğrudur… Bizim arkadaşlar ince belli çay bardağıyla ölçmüşlerdi!”