(ÖZEL HABER) - Uşak mutfağının tarhana dışında kalan pek çok lezzeti, İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü’nün “Gastro Uşak” sayfaları ile Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın Kültür Portalı’nda kayıt altında bulunuyor. Çorbalardan hamur işlerine, et yemeklerinden tatlılara uzanan bu kaynaklarda malzemeler, pişirme yöntemleri ve bazı yemeklerin hangi günlerde hazırlandığına ilişkin bilgiler yer alıyor.
Arap aşının Uşak yorumunda ekşi erik suyu var
Anadolu’nun farklı yörelerinde hazırlanan Arap aşının Uşak’taki yapılışında ekşi erik suyu dikkat çekiyor. İl Kültür ve Turizm Müdürlüğünün kaydında, tavukla hazırlanan çorbaya eklenen erik suyunun yemeğe ekşi bir tat verdiği belirtiliyor. Böylece başka yörelerde de karşılaşılan bir yemeğin, Uşak mutfağındaki farklı hazırlanışı belgeleniyor.
Zini hamursuzu düğün hazırlıklarıyla birlikte anılıyor
Haşhaş ve tahinle lezzetlendirilen zini hamursuzu, resmi tanıtım kayıtlarında geleneksel bir hamur işi olarak yer alıyor. Ancak kayıtta yalnızca iç malzemesi anlatılmıyor. İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü’nün aktardığı geleneğe göre zini hamursuzu, düğünden önce kız evinde hazırlanıp damat evine gönderiliyor. Bu hazırlık, düğün sürecinin başlamasıyla ilişkilendiriliyor. Böylece yemek, sofradaki yerinin yanında aileler arasındaki bir geleneğin de parçası olarak kayda geçiyor.
Alacatene: Yeşil mercimek, bulgur ve kuru biber
Kültür Portalı’nda Nazan Dikmen kaynak gösterilerek yayımlanan alacatene tarifinin temelinde yeşil mercimek ve pilavlık bulgur bulunuyor. Soğan, salça ve yağla hazırlanan yemeğe, pişmesine yakın kuru biber ekleniyor. Kısık ateşte pişirilen alacatene, portalda bakliyat yemekleri kategorisinde tanıtılıyor. Tarif, Uşak mutfağında kullanılan gündelik malzemelerin aynı tencerede nasıl bir araya getirildiğini gösteren örneklerden biri.
Döndürmenin adı pişirme yönteminden geliyor
Uşak’ın bilinen hamur işlerinden döndürme de ayrıntılı tarifiyle kayıt altında. Kültür Portalı’ndaki açıklamada, iki hamur katının arasına genellikle ıspanak veya kabakla hazırlanan iç konulduğu belirtiliyor. Yayımlanan tarifte ise ıspanak ve peynir kullanılıyor. Yemeğin adı, altı piştikten sonra ters çevrilerek diğer yüzünün pişirilmesinden geliyor. Kayıtta odun ateşinde hazırlama yöntemiyle birlikte fırında pişirme seçeneği de anlatılıyor.
Çömlek etinde kapak hamurla kapatılıyor
Çömlek eti için Kültür Portalı’nda Gülümser Demirer kaynak gösteriliyor. Kuzu budu, soğan, kuru biber, tereyağı, sarımsak ve salçanın yer aldığı tarifte, pişirme kabı da hazırlığın önemli bir bölümünü oluşturuyor. Çömleğin kapağı un ve suyla yapılan hamurla kapatılıyor. Ardından yemek, tarifte belirtilen yönteme göre kor ateşte üç saat pişiriliyor.

Ebem köftesinin adında aile büyüklerinin izi
Ebem köftesine ilişkin resmî sayfada ise bir adlandırma anlatısı bulunuyor. Müdürlük kaydında, Uşak’ta anneanne ve babaanne için kullanılan “ebe” sözcüğüyle yemeğin adı arasında bağ kuruluyor.
Aktarılan anlatıya göre evin büyüğü, az malzemeyle daha fazla kişiyi doyurabilmek için köfteye bol un katıyor. Bu açıklama, yemeğin adına ilişkin yerel bir anlatı olarak sunuluyor.
Gastro Uşak listesindeki diğer lezzetler arasında cendere, dağ eriği hoşafı, gül peksimeti, gelin helvası, demir tatlısı, ilabada sarması, Karahallı ciğeri ve etli topalak da bulunuyor. Bu kayıtlar, Uşak sofrasının yalnızca birkaç yemek üzerinden tanımlanamayacak çeşitliliğini ortaya koyuyor.


