Gece boyunca dişlerini sıktığının farkında olmayan birçok kişi, sorunu ancak dişlerde aşınma veya sabah başlayan çene ağrısıyla karşılaştığında fark ediyor. Uyku bruksizmi olarak adlandırılan bu durum, uyku sırasında çene kaslarının tekrarlayan şekilde çalışmasıyla ortaya çıkıyor. Tanıda hastanın öyküsü ve diş hekimi muayenesi önemli yer tutuyor. Dişlerde olağan dışı aşınma, sabahları geçici çene kası ağrısı veya yorgunluğu, şakak bölgesinde baş ağrısı ve uyanırken çenenin kilitlenmesi dikkat edilmesi gereken belirtiler arasında bulunuyor. Uyku laboratuvarında gerçekleştirilen polisomnografi en kapsamlı değerlendirme yöntemlerinden biri olsa da her hastada uygulanması gerekmiyor. Klinik değerlendirme çoğu vakada ilk adımı oluşturuyor.
Horlama da varsa dikkat
Bruksizm her zaman tek başına ortaya çıkmayabiliyor. Özellikle uyku apnesiyle birlikteliğinin görülebilmesi nedeniyle diş sıkmaya yüksek sesli horlama, uykuda nefesin durması veya gündüz aşırı uyku hali eşlik ediyorsa uyku bozuklukları açısından değerlendirme önem kazanıyor. Bazı antidepresan ilaçların da bruksizmi tetikleyebildiği bildiriliyor. Böyle bir durumda kullanılan ilacın kişinin kendi kararıyla bırakılması yerine, ilacı reçete eden hekimle görüşülmesi gerekiyor. Stres ve kaygı bruksizmi artırabilse de sorunun yalnızca stresten kaynaklandığını düşünmek doğru değil. Uyku bozuklukları, bazı ilaçlar, genetik yatkınlık ve yaşam tarzıyla ilişkili faktörler de tabloya eşlik edebiliyor.
Tedavide kalıcı diş müdahalelerine dikkat
Bruksizm her kişide aynı şekilde değerlendirilmediği için tedavi de kişiye göre belirleniyor. Dişlerde oluşabilecek hasarı azaltmak amacıyla gece kullanılan ağız içi apareylerden yararlanılabiliyor. Güncel yaklaşımda mümkün olduğunca koruyucu ve geri dönüşümlü yöntemler tercih ediliyor. Sadece bruksizmi ortadan kaldırmak amacıyla dişlerin kapanışını kalıcı biçimde değiştiren geri dönüşü olmayan işlemler genel olarak önerilmiyor.
Çocuklarda görülen uyku bruksizmi ise çoğu zaman zaman içerisinde kendiliğinden azalabiliyor. Buna karşın belirgin diş aşınması veya uyku bozukluğunu düşündüren başka belirtiler varsa değerlendirme yapılması gerekiyor.
Diş gıcırdatma sesi şart değil
Bruksizmle ilgili en yaygın yanlışlardan biri, gece diş gıcırdatma sesi duyulmuyorsa sorun olmadığı düşüncesi. Oysa kişi dişlerini birbirine sürtmeden yalnızca kuvvetli biçimde sıkabilir. Bu nedenle herhangi bir ses duyulmasa bile sabah çene yorgunluğu, diş hassasiyeti ve aşınma gibi belirtiler ortaya çıkabilir. Dişlerde belirgin aşınma veya kırılma, sürekli çene ağrısı, hassasiyet ya da çene ekleminde sorun yaşayanların diş hekimine başvurması öneriliyor. Horlama, uykuda nefes kesilmesi ve gündüz aşırı uyku hali de varsa uyku tıbbı veya göğüs hastalıkları değerlendirmesi gerekebiliyor.
Bruksizm tek başına genellikle acil bir durum değil. Ancak çenenin aniden kilitlenmesi, hareket ettirilememesi veya çok şiddetli ağrı ortaya çıkması halinde gecikmeden tıbbi değerlendirme yapılması gerekiyor. (Kaynak: Medicana.com.tr)
