Vitamin ve mineraller söz konusu olduğunda demir, magnezyum, kalsiyum ve D vitamini daha fazla gündeme gelse de vücudun çok daha küçük miktarlarda ihtiyaç duyduğu bazı mineraller de hayati süreçlerde görev yapıyor. Bunlardan biri de manganez. Manganez, insan vücudunda çeşitli enzimlerin çalışmasına katkıda bulunan esansiyel bir iz mineral olarak tanımlanıyor. Özellikle enerji metabolizması, kemik oluşumu ve hücrelerin oksidatif strese karşı korunmasında görev alan enzimlerin çalışmasında rol oynuyor.
Manganez vücutta ne işe yarıyor?
Manganezin önemli görevlerinden biri, manganez süperoksit dismutaz olarak bilinen antioksidan enzimin yapısında yer alması. Bu enzim, hücrelerin enerji üretim merkezleri olan mitokondrilerde oluşan reaktif moleküllere karşı savunmaya katkı sağlıyor. Mineral aynı zamanda karbonhidrat, aminoasit ve kolesterol metabolizmasında görev yapan bazı enzimlerin çalışmasına yardımcı oluyor.
Kemik ve bağ dokusunun oluşumunda görev alan süreçlerde de manganeze ihtiyaç duyuluyor. Bu nedenle yeterli manganez alımı normal kemik oluşumunun desteklenmesinde rol oynuyor. Ancak bu durum, daha fazla manganez tüketmenin kemikleri daha güçlü hale getireceği şeklinde değerlendirilmemeli. Manganez takviyesinin tek başına osteoporozu önlediğini veya tedavi ettiğini ortaya koyan yeterli klinik kanıt bulunmuyor.
Manganez hangi besinlerde bulunuyor?
Manganezin önemli avantajlarından biri çok sayıda günlük besinde doğal olarak bulunması. Bu nedenle dengeli ve çeşitli beslenen sağlıklı kişilerde yalnızca beslenmeye bağlı manganez eksikliğine seyrek rastlanıyor. Tam tahıllar, yulaf ve esmer pirinç; fındık, ceviz ve badem gibi kuruyemişler; nohut, mercimek ve fasulye gibi baklagiller manganez kaynakları arasında gösteriliyor. Ispanak ve bazı yeşil yapraklı sebzelerin yanı sıra çay da manganez içerebiliyor. Dolayısıyla birçok kişi günlük manganez ihtiyacını herhangi bir takviyeye ihtiyaç duymadan beslenme yoluyla karşılayabiliyor.
Günlük ne kadar manganez gerekiyor?
Manganez için ihtiyaç yaşa ve cinsiyete göre değişiyor. Yetişkin erkekler için günlük yeterli alım miktarı yaklaşık 2,3 miligram, yetişkin kadınlar için ise 1,8 miligram olarak kabul ediliyor. Gebelik döneminde yeterli alım yaklaşık 2 miligram, emzirme döneminde ise 2,6 miligram düzeyinde. Bu rakamların takviye kullanılması gerektiğini göstermediği özellikle belirtiliyor. Günlük beslenmeyle alınan manganez de toplam alımın içinde yer alıyor.
Eksikliği oldukça nadir görülüyor
Manganez eksikliği insanlarda nadir görüldüğü için eksikliğe özgü belirtiler konusunda bilimsel veriler de sınırlı. Araştırmalarda çok düşük manganez düzeylerinin kemik oluşumu ve metabolik süreçlerde bazı değişikliklerle ilişkili olabileceği gösterilse de yorgunluk, saç dökülmesi veya benzeri yaygın şikayetlerden hareketle kişinin kendi kendine “manganez eksikliği” tanısı koyması doğru kabul edilmiyor. Beslenme veya emilim problemi bulunan kişilerde mineral durumunun hekim tarafından değerlendirilmesi gerekiyor.
Fazlası da risk oluşturabiliyor
Manganez konusunda dikkat edilmesi gereken noktalardan biri ise “mineral olduğu için ne kadar fazla alınırsa o kadar faydalıdır” düşüncesinden kaçınmak. Besinlerden normal miktarlarda alınan manganez çoğu sağlıklı kişi açısından sorun oluşturmazken, uzun süre yüksek miktarlarda manganeze maruz kalmak sinir sistemi üzerinde olumsuz etkilere neden olabiliyor. Özellikle bazı mesleki ortamlarda manganez tozuna uzun süre maruz kalınması, yüksek doz takviye kullanımı veya vücuttan manganez atılımını etkileyebilecek bazı sağlık sorunları daha dikkatli değerlendirme gerektirebiliyor. Aşırı manganez birikiminin ileri durumlarda titreme, hareketlerde yavaşlama ve koordinasyon sorunları gibi nörolojik belirtilerle ilişkili olabileceği biliniyor.
Takviye kullanmadan önce dikkat
Manganez birçok multivitamin ve mineral ürününün içerisinde de bulunabiliyor. Bu nedenle birden fazla takviyeyi aynı anda kullanan kişilerin farkında olmadan farklı ürünlerden manganez alabileceği unutulmamalı. Normal ve çeşitli bir beslenme düzenine sahip kişilerin çoğunda ayrıca manganez takviyesi kullanılmasına ihtiyaç duyulmuyor. Manganez eksikliğinden şüphelenenlerin veya manganez içeren bir takviye kullanmayı düşünenlerin ise özellikle kronik hastalıkları ya da düzenli kullandıkları ilaçlar bulunuyorsa hekim veya diyetisyen değerlendirmesi almaları öneriliyor. (Kaynak: Medicana.com.tr)
