Türkiye genelinde milyonlarca öğrencinin kullandığı ders kitaplarındaki söz varlığı, Milli Eğitim Bakanlığının yürüttüğü yeni projeyle ayrıntılı biçimde inceleniyor. Amaç, öğrencilerin hangi yaşta ve sınıf düzeyinde hangi kelimelerle karşılaştığını bilimsel verilerle ortaya koymak ve Türkçeyi doğru ve etkili kullanmalarını destekleyecek bir sistem oluşturmak. Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli doğrultusunda başlatılan “Öğrencilerin Söz Varlığının Tespiti Geliştirilmesi ve İzlenmesi Projesi”, Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı koordinasyonunda yürütülüyor.
Ders kitaplarındaki kelimeler tek tek inceleniyor
Proje kapsamında yalnızca sözcükler değil; ders kitapları, ders materyalleri ve etkinlik kitaplarında bulunan terimler, atasözleri, deyimler, kalıp sözler, kısaltmalar ve özel adlar da inceleniyor. Bu unsurlar hangi bağlamda kullanıldıklarıyla birlikte kayıt altına alınıyor. Böylece öğrencilerin farklı sınıf seviyelerinde karşılaştıkları söz varlığının kapsamının ve çeşitliliğinin ortaya çıkarılması hedefleniyor. Elde edilecek verilerden hareketle öğrencilerin yaşlarına ve sınıf seviyelerine uygun hedef söz varlığının bilimsel yöntemlerle belirlenmesi planlanıyor.
Bir kelimenin ders kitaplarında kaç kez geçtiği görülebilecek
Projenin ilk somut ürünü ise “MEB Söz Varlığı Bilgi Ağı” olacak. Sistemle bir sözcüğün yalnızca anlamına değil, eğitim materyallerinde ne ölçüde kullanıldığına ilişkin verilere de ulaşılabilecek. Bir kelimenin ders kitaplarında kaç kez geçtiği, kaç farklı kaynakta kullanıldığı, hangi sınıf ve derslerde yer aldığı ve hangi bağlamlarda kullanıldığı incelenebilecek. Toplanan veriler üzerinden kelime sıklığı, söz varlığı çeşitliliği, sözcük türleri ve belirli ders ya da alanlara özgü kelime kullanımları konusunda da analiz yapılması öngörülüyor.
Yapay zeka da kullanılacak
Çalışmanın dikkat çeken bölümlerinden biri de yapay zeka desteği.
Eğitim içeriklerinin incelenmesi sonucu ortaya çıkan veriler, öğretmenlerin alan uzmanlığının yanı sıra yapay zeka sistemlerinden yararlanılarak belirlenip sınıflandırılıyor. Bu verilerle özel amaçlı bir öğrenci derlemi oluşturuluyor. Toplam 18 iş paketinden oluşan projede öğretmenlerin yanı sıra öğretim üyeleri, uzmanlar ve yazılımcılar birlikte çalışıyor.
Öğretmenler ve ders kitabı yazarları da yararlanabilecek
MEB Söz Varlığı Bilgi Ağı'nın yalnızca öğrencilerin kelime hazinesini ortaya çıkarmaya yönelik bir veri tabanı olarak kullanılmaması planlanıyor. Sistemin öğretmenler, araştırmacılar, ders kitabı yazarları ve Bakanlığın ilgili birimleri tarafından da kullanılabilmesi hedefleniyor. Böylece hazırlanan eğitim içerikleri söz varlığı açısından incelenebilecek ve ders materyallerinin öğrencilerin yaş ve sınıf seviyelerine uygunluğu konusunda daha ayrıntılı veriler elde edilebilecek.
Çalışmalar Bakan Tekin’e sunuldu
Projede gelinen son aşama ve MEB Söz Varlığı Bilgi Ağı'na ilişkin hazırlıklar Milli Eğitim Bakanı Yusuf Tekin'e sunuldu. Proje ekibi tarafından yapılan sunumda çalışmanın amacı ve kapsamının yanı sıra tamamlanan aşamalar, devam eden çalışmalar ve yazılımcı öğretmenler tarafından geliştirilen yazılımlar hakkında bilgi verildi. Bilgi Ağı'nın eğitim süreçlerinde nasıl kullanılabileceği ve elde edilen verilerin hangi alanlarda değerlendirilebileceği de Bakan Tekin'e aktarıldı.
İlk ürünler Ekim 2026’da açıklanacak
Projenin kamuoyuyla buluşacağı tarih de belli oldu. MEB, yürütülen çalışmalar ile MEB Söz Varlığı Bilgi Ağı'nın ilk ürünlerini Ekim 2026'da düzenlenmesi planlanan tanıtım programıyla açıklamaya hazırlanıyor. Çalışmanın ilerleyen aşamalarında öğrencilerin söz varlığının belirlenmesinin yanı sıra zaman içerisindeki gelişiminin izlenmesi, eğitim içeriklerinin geliştirilmesi ve Türkçenin eğitim ortamlarında daha etkili kullanılmasına yönelik çalışmaların sürdürülmesi hedefleniyor. (Kaynak: MEB)
