Türkiye Yeşil Taksonomisi Yönetmeliği, 24 Eylül 2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdi. Yeni sistemle çevresel açıdan sürdürülebilir kabul edilecek yatırımların kriterleri belirlenecek, şirketlerin “yeşil” faaliyetleri raporlanabilecek ve finans kuruluşları işletmelerden bu kapsamda raporlama talep edebilecek.
Türkiye’nin sanayi ve yatırım politikasında önümüzdeki yıllarda etkisini daha fazla gösterecek Türkiye Yeşil Taksonomisi için yasal çerçeve oluşturuldu. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından hazırlanan yönetmelik, sürdürülebilir yatırımlara finansman akışının teşvik edilmesini ve şirketlerin gerçekte karşılamadıkları çevresel özelliklere sahipmiş gibi ürün veya hizmetlerini tanıtmalarının önüne geçilmesini amaçlıyor.
Düzenleme, güçlü sanayi altyapısı bulunan Uşak açısından da dikkat çekiyor. Özellikle tekstil üretimi, tekstil geri dönüşümü ve farklı üretim kollarında faaliyet gösteren işletmeler için döngüsel ekonomi, enerji kullanımı, karbon emisyonlarının azaltılması, su kaynaklarının korunması ve kirliliğin önlenmesi gibi başlıklar yeni sistem içerisinde önem kazanacak.
Bir yatırımın “yeşil” kabul edilmesi için kriterler aranacak
Yeni yönetmelikle birlikte bir şirketin veya yatırımın yalnızca çevreci olduğunu açıklaması yeterli olmayacak. Türkiye Yeşil Taksonomisi kapsamında yer alan bir ekonomik faaliyetin uyumlu kabul edilebilmesi için belirlenen çevresel hedeflerden en az birine önemli ölçüde katkı sağlaması, diğer çevresel hedeflere önemli zarar vermemesi ve asgari sosyal koruma önlemlerine uyması gerekecek.
Bu şartların yerine getirilip getirilmediğinin belirlenmesinde ise teknik tarama kriterleri kullanılacak. Kriterler İklim Değişikliği Başkanlığı tarafından hazırlanacak ve resmi internet sitesi üzerinden yayımlanacak. Yönetmelikte sera gazı emisyonlarının azaltılması, iklim değişikliğine uyum, su ve deniz kaynaklarının sürdürülebilir kullanılması, döngüsel ekonomiye geçiş, kirliliğin önlenmesi ve kontrolü ile biyoçeşitliliğin ve ekosistemlerin korunması temel çevresel hedefler olarak belirlendi.
Uşak’taki tekstil ve geri dönüşüm sektörü açısından dikkat çekiyor
Düzenlemenin Uşak açısından öne çıkan noktalarından biri döngüsel ekonomi. Yönetmelikte mevcut malzeme ve ürünlerin mümkün olduğunca uzun süre kullanılması, yeniden kullanılması, onarılması, yenilenmesi, geri veya ileri dönüştürülmesi döngüsel ekonominin temel unsurları arasında gösteriliyor.
Bu nedenle Türkiye Yeşil Taksonomisi kapsamında hazırlanacak teknik kriterler, Uşak'ta tekstil ve geri dönüşüm sektöründe faaliyet gösteren işletmeler açısından yakından takip edilecek. Şirketlerin kullandıkları ham maddeden üretim süreçlerine, enerji ve su kullanımından atık yönetimine kadar birçok başlığın teknik kriterler doğrultusunda değerlendirilmesi mümkün olacak.
Bankalar Uşak’taki şirketlerden raporlama isteyebilecek
Yönetmeliğin iş dünyasını doğrudan ilgilendiren hükümlerinden biri finansman tarafında ortaya çıkıyor. Türkiye Yeşil Taksonomisi kapsamındaki ekonomik faaliyetleri yürüten kurum, kuruluş ve işletmeler, İklim Değişikliği Başkanlığının yayımlayacağı şablonlara göre raporlama yapabilecek. Bankalar ve yönetmelik kapsamındaki diğer finansal kuruluşlar ise kendi raporlamalarına konu olabilecek işlemler için ilgili işletmelerden taksonomi kapsamında raporlama yapmalarını talep edebilecek. Bu düzenleme nedeniyle Türkiye Yeşil Taksonomisi yalnızca çevre politikası açısından değil, şirketlerin yatırım ve finansman süreçleri açısından da önem taşıyor.
Şirketlerin hasılat ve yatırım harcamaları da gündemde
Yeni sistemde işletmelerin taksonomiye uygun veya uyumlu ürün ve hizmetlerinden elde ettikleri hasılatın yanı sıra yatırım harcamaları ve işletme giderlerinin oranları da anahtar performans göstergeleri arasında değerlendirilecek. Yönetmelikte belirlenen koşullara göre bazı ekonomik faaliyetlerin hasılat, yatırım harcaması veya işletme giderleri içerisindeki payının yüzde 10'un altında kalması durumunda ilgili göstergenin raporlamaya dahil edilmemesine imkan tanınıyor. Hazırlanan raporlar ise kurulacak Çevrimiçi Taksonomi Yönetim Sistemi üzerinden yürütülecek. Sisteme yüklenen taksonomi raporlarının kamuoyuna açık olması esas olacak.
Finans kuruluşlarına 2029’a kadar geçiş süresi
Yeni düzenleme hemen yürürlüğe girmiş olsa da finansal kuruluşlar için ayrıca geçiş süresi tanındı. Bankalar, aracı kurumlar, yatırım ortaklıkları, portföy yönetim şirketleri ile sigorta, reasürans ve emeklilik şirketleri 1 Ocak 2029 tarihine kadar Türkiye Yeşil Taksonomisi kapsamında raporlama yapmak zorunda olmayacak. Raporlama zorunluluğunun uygulanmasına ilişkin ayrıntılar ise finansal kuruluşun faaliyet alanına göre ilgili düzenleyici kurumlar tarafından belirlenecek.
Katı fosil yakıt kullanan üretim faaliyetlerine kritik hüküm
Yönetmelikte üretim sektörünü ilgilendiren önemli bir sınır da yer aldı. Teknik tarama kriterleri doğrultusunda katı fosil yakıtların kullanıldığı üretim faaliyetleri çevresel açıdan sürdürülebilir ekonomik faaliyet olarak değerlendirilmeyecek. Türkiye Yeşil Taksonomisi Yönetmeliği 24 Eylül 2026 itibarıyla yürürlüğe girerken, Uşak'taki işletmeler açısından bundan sonraki önemli aşama sektörlere yönelik teknik tarama kriterlerinin açıklanması olacak. Özellikle tekstil, geri dönüşüm ve üretim sektörünün güçlü olduğu Uşak'ta işletmelerin yeni kriterlerin yatırım, üretim ve finansmana erişim süreçlerine nasıl yansıyacağını yakından takip etmesi bekleniyor. (Kaynak: Resmi Gazete)
