(ÖZEL HABER) - Yeni eğitim öğretim döneminde Uşak'ta okul çevreleri ve öğrenci servislerinin güvenliği yeniden gündemde. Türkiye genelinde okul servislerinin kolluk kuvvetlerince denetlenebildiği gibi eğitim dönemlerinin başlangıcında oluşturulan komisyonlar tarafından da kontroller gerçekleştiriliyor.
İçişleri Bakanlığı verileri, servis denetimlerinin önemini ortaya koyuyor. Bakanlığın açıkladığı son kapsamlı verilerden birinde, 1 Ocak-6 Şubat 2025 döneminde Türkiye genelinde okul servislerine yönelik 111 bin 476 denetim yapılmış, 12 bin 928 sürücü veya araç hakkında işlem uygulanmıştı. 2024'te okul servis araçlarının 1.674 ölümlü veya yaralanmalı kazaya karıştığı da açıklanmıştı.
Peki Uşak'ta çocuğunu servise teslim eden bir veli nelere bakmalı?
İlk kontrol aracın yaşı olabilir. Yürürlükteki Okul Servis Araçları Yönetmeliğine göre okul servisi olarak kullanılacak taşıtların 12 yaşından büyük olmaması gerekiyor. Yaş hesabında aracın fabrikada üretildiği tarihten sonraki ilk takvim yılı esas alınıyor. 2024 yılında yapılan değişiklikle, sözleşme devam ederken yaş sınırını aşan bir aracın içinde bulunulan eğitim öğretim yılının sonuna kadar çalışabilmesine imkan tanındı. Bu nedenle velinin yalnızca aracın dış görünümüne bakması yeterli değil. Model yılı ve servis için gerekli izinlerin de kontrol edilmesi önem taşıyor.
Her öğrenci için üç noktalı emniyet kemeri gerekiyor
Servis içerisindeki en önemli kontrollerden biri koltuklar. Yönetmelik, okul servislerinde her öğrenci ve çocuk için üç nokta emniyet kemeri ile gerekli koruyucu tertibatın bulunmasını zorunlu tutuyor. Dolayısıyla velilerin çocuğunun oturduğu koltuktaki kemerin bulunup bulunmadığını kontrol etmesi kadar kemerin kullanılabilir durumda olmasına dikkat etmesi de gerekiyor. Öğrencilerin ayakta taşınması yerine oturarak ve güvenli şekilde yolculuk yapmalarını sağlayacak tedbirleri almak da taşımacının yükümlülükleri arasında bulunuyor.
Serviste takip sistemi bulunması gerekiyor
Velilerin bilmesi gereken bir diğer ayrıntı araç takip sistemi. Yönetmeliğe göre okul servislerinde araç takip sistemi bulunması ve kayıtların en az 30 gün muhafaza edilmesi gerekiyor. Taşımacı ayrıca talep edilmesi halinde araç takip sistemi verilerini okul yönetimi, kolluk kuvvetleri ve velilerle paylaşmakla yükümlü. Bu hüküm özellikle servisin güzergâhı, öğrencinin alınma-bırakılma süreci veya seyahatle ilgili bir uyuşmazlık yaşanması durumunda önem kazanıyor.
Kamera konusunda da şartlar var
Okul servislerinde yalnızca araç takip sistemi yeterli değil. Güncel yönetmelikte tüm koltukları görecek biçimde konumlandırılmış, ilgili teknik standartlara uygun iç ve dış kamera ile kayıt cihazının bulunması öngörülüyor. Servis aracında öğrencilerin kolayca ulaşabileceği pencerelerin güvenli olması, iç bölümde yaralanmaya yol açabilecek açık demir aksam bulunmaması ve camların görüşü engelleyecek şekilde filmle kaplanmaması da mevzuattaki güvenlik düzenlemeleri arasında.
Aracın arkasındaki “DUR” lambasına bakın
Okul servislerini diğer araçlardan ayıran güvenlik ekipmanlarından biri de aracın arkasındaki ışıklı işaret. Öğrencilerin servise bindiği ve araçtan indiği sırada kullanılmak üzere aracın arkasında kırmızı ışık veren ve yandığında “DUR” yazısının okunmasını sağlayan düzenek bulunması gerekiyor. Bu sistem, öğrencinin araca binip indiği sırada diğer sürücülerin uyarılmasını amaçlıyor.
Servis şoföründe sadece ehliyet olması yeterli değil
Velilerin çoğunlukla kontrol edemediği ancak okul yönetiminden bilgi isteyebileceği önemli konulardan biri de sürücünün şartları. Güncel yönetmeliğe göre okul servisi sürücüsünün 26 yaşından gün almış ve 66 yaşından gün almamış olması gerekiyor. D sınıfı sürücü belgesi için en az iki yıllık, D1 sınıfı için en az beş yıllık sürücü belgesi geçmişi aranıyor. Şoförün ayrıca her yıl okul servis şoförlüğüne uygun olduğuna ilişkin aile hekimi raporu alması, beş yılda bir psikoteknik değerlendirmeden geçmesi ve Yurtiçi Yolcu Taşımacılığı Sürücü Mesleki Yeterlilik Belgesine sahip olması gerekiyor. Yönetmelikte belirli suçlardan mahkûmiyet ve trafik geçmişine ilişkin şartlar da bulunuyor.
Rehber personelde yaş ve eğitim şartı var
Özellikle küçük yaş grubundaki öğrencileri taşıyan servislerde rehber personelin kim olduğu da önemli. Yönetmelikte rehber personelin 22 yaşını doldurmuş ve 61 yaşından gün almamış olması öngörülüyor. Eğitim açısından ise en az lise mezuniyeti veya Millî Eğitim Bakanlığı onaylı kursu başarıyla tamamlamak şartıyla en az ilkokul mezuniyeti şartlarından biri aranıyor.
Rehber personelin görevi yalnızca araçta bulunmak değil. Öğrencilerin güvenli şekilde araca binip inmelerine yardımcı olması, gerektiğinde karşıdan karşıya geçişlerini sağlaması, araç içindeki düzeni takip etmesi ve emniyet kemerlerinin takılı olup olmadığını kontrol etmesi gerekiyor. Rehber personelin taşıma öncesinde ve sonrasında aracın içini kontrol etmesi de yükümlülükleri arasında. Ayrıca sarı renkli, reflektif şeritleri bulunan ve önünde ve arkasında “REHBER” yazan ikaz yeleği kullanması gerekiyor.
Velinin 1 dakikada yapabileceği servis kontrolü
Uşaklı bir veli çocuğunu servise bindirirken aracın tamamını teknik açıdan denetleyemez. Ancak birkaç görünür ayrıntıyı kontrol ederek olası eksiklikleri fark edebilir. Aracın okul servisi olarak tanımlanıp tanımlanmadığı, öğrencinin kendisine ait koltuğunun bulunması, üç noktalı emniyet kemerinin çalışması, öğrencilerin ayakta taşınıp taşınmadığı, kapı ve camların güvenli durumda olması, küçük öğrencilerin iniş ve binişlerinde gerekli yardımın sağlanması ve aracın kapasitesinden fazla öğrenci taşıyıp taşımadığı gözlemlenebilir.
Ayrıca servisin plakasını kaydetmek ve okul yönetiminden servis aracı, sürücü ve varsa rehber personel bilgilerinin teyidini istemek velilerin başvurabileceği yöntemlerden biri. Taşımacılar, çalıştırdıkları rehber personel ve şoförlerin isimleriyle araç plakalarını ve meydana gelen değişiklikleri okul yönetimine bildirmekle yükümlü.
Bir eksiklik fark edilirse ne yapılmalı?
Velinin serviste güvenliği ilgilendiren bir eksiklik görmesi halinde öncelikle okul yönetimine durumu bildirmesi mümkün. Trafik güvenliğini ilgilendiren ihlaller ise kolluk birimlerinin denetim alanına giriyor. Okul servisleri kolluk kuvvetlerince her zaman denetlenebiliyor. Uşak Valiliğinin Açık Kapı sistemi de vatandaşların başvurularını ilgili kamu kurumuna yönlendiriyor ve takibini gerçekleştiriyor. Mevzuata aykırılıkların niteliğine göre yaptırım uygulanabildiği gibi, belirli şartların ihlalinde servis aracına ilişkin özel izin belgesinin iptaline kadar giden süreçler de bulunuyor.
Çocuğunuz servise binerken bu ayrıntıları gözden kaçırmayın
Uşak'ta okul servisinin yeni görünmesi veya sürücünün uzun süredir aynı güzergâhta çalışması tek başına mevzuata uygunluğunu göstermiyor. Araç yaşı, üç noktalı emniyet kemeri, takip sistemi, kamera donanımı, araç kapasitesi, sürücünün yeterlilikleri ve rehber personelin şartları ayrı ayrı düzenlenmiş durumda. Özellikle ilkokul çağındaki çocuğunu her sabah servise teslim eden veliler açısından birkaç dakikalık gözlem, servis hizmetindeki görünür bir eksikliğin erken fark edilmesini sağlayabilir.
