(ÖZEL HABER) - İnsanlık tarihinin en eski üretim becerilerinden biri olan iplik eğirme, insanların giyinme ve günlük yaşam ihtiyaçlarını karşılamasında önemli rol oynadı. Modern makinelerin bulunmadığı dönemlerde koyun yünü, keten ve diğer lifler, el emeğiyle işlenerek dokumada kullanılabilecek ipliklere dönüştürülüyordu.
Dağınık liflerin bükülerek uzun ve dayanıklı bir yapıya kavuşturulmasına dayanan bu işlem, sabır ve ustalık gerektiriyordu. İğ, öreke ve çıkrık gibi araçlar, üretimin temel yardımcıları arasında bulunuyordu. Elde edilen iplikler ise dokuma tezgâhlarında giysilere, örtülere, çuvallara ve çeşitli ev eşyalarına dönüşüyordu.
Anadolu’nun kırsal yaşamında uzun yıllar sürdürülen bu üretim biçimi, dokumacılık kültürüyle birlikte kuşaktan kuşağa aktarıldı. Uşak’ın tekstil üretimindeki bugünkü görünümünde ise el emeğine dayalı yöntemlerin yerini büyük ölçüde sanayi tesisleri ve makine hatları aldı.
İğ ve çıkrıktan modern iplik makinelerine
Uşak Organize Sanayi Bölgesi’nde faaliyet gösteren işletmeler, farklı ham maddeleri işleyerek çeşitli kullanım alanlarına yönelik iplik üretiyor. Bölgede kullanılan yöntemler arasında, liflerin rotor adı verilen döner bir bölümde ipliğe dönüştürüldüğü open-end eğirme sistemi de bulunuyor.
Uşak OSB’de iplik üretimi yapan tesislerde ham pamuk, pamuk-polyester, rejenere elyaf ve farklı lif karışımlarından open-end iplik üretiliyor. Beyaz, renkli ve melanj seçenekleriyle hazırlanan iplikler, örgü, triko, gömlek, havlu, çorap ve kumaş üreticilerine sunuluyor. Böylece iplik üretimi, farklı tekstil kollarını besleyen bir sanayi faaliyeti olarak sürdürülüyor.
Kumaş kırpıntıları yeniden ipliğe dönüşüyor
Uşak’taki dönüşümün dikkat çeken yönlerinden birini de tekstil artıklarının yeniden üretime kazandırılması oluşturuyor. Konfeksiyon üretiminde kesimden kalan kumaş parçaları, uygun işlemlerden geçirilerek yeniden elyaf haline getirilebiliyor.
Uşak OSB’de çok sayıda firmanın üretim sürecinde, pamuk içerikli kumaş kırpıntıları önce tasnif ediliyor. Ardından şifanoz tesisinde mekanik olarak açılarak elyafa dönüştürülüyor. Hazırlanan elyaf, iplik fabrikalarındaki işlemlerin ardından open-end makinelerinde rejenere, yani yeniden üretilmiş iplik hâline getiriliyor. Üretim sonunda iplikler bobinlere sarılarak satışa hazırlanıyor.
Bu süreç, geleneksel eğirmeden farklı olarak yalnızca yeni liflerin işlenmesini kapsamıyor. Önceki üretimden kalan malzemeler de yeniden değerlendirilerek tekstil ürünlerinin ham maddesine dönüştürülüyor. Geçmişte bir çıkrığın başında yürütülen işin bugün fabrikalardaki karşılığı, ham madde hazırlama, eğirme ve bobinleme aşamalarından oluşan bir üretim zinciri. Kullanılan araçlar ve üretim ölçeği değişse de temel amaç aynı kalıyor: Lifleri, dokunabilecek veya örülebilecek bir ipliğe dönüştürmek.
