(ÖZEL HABER) - Uşak’taki altın ve gümüş madenciliğinin ortaya çıkardığı atık miktarı resmi kayıtlara yansıdı. Uşak İli 2025 Yılı Çevre Durum Raporu’na göre kentteki maden zenginleştirme faaliyetlerinden bir yılda toplam 39 milyon 297 bin 133 ton atık ve pasa oluştu. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü verilerine dayanan raporda, miktarlar “ADR prosesi” ve “pasa” olmak üzere iki ayrı grupta gösterildi.
14,4 Milyon Ton Zenginleştirme Atığı Kaydedildi
Rapordaki “2025 yılında maden zenginleştirme tesislerinden kaynaklanan atık miktarı” tablosuna göre altın ve gümüşün işlendiği Kuzey ve Güney ADR tesislerinde 14 milyon 449 bin 966,36 ton zenginleştirme atığı oluştu. ADR, yığın liçi sürecinde elde edilen metal yüklü çözeltiden altın ve gümüşün ayrıştırılması ve geri kazanılması amacıyla kullanılan adsorpsiyon, desorpsiyon ve kazanım aşamalarını ifade ediyor. Resmi rapor, 14,4 milyon tonluk miktarı ADR prosesi kapsamında “zenginleştirme atığı” olarak sınıflandırıyor. Ancak atığın fiziksel özellikleri, kimyasal içeriği ve ne kadarının hangi alanda tutulduğu tabloda ayrıntılandırılmıyor.
Pasa Miktarı 24,8 Milyon Tonu Geçti
Toplam içindeki en büyük bölümü pasa oluşturdu. Kuzey ve Güney pasa alanları için bildirilen yıllık miktar 24 milyon 847 bin 166,80 ton oldu. Pasa, cevhere ulaşmak amacıyla açık ocaktan çıkarılan ancak ekonomik olarak işlenmeyen kaya ve diğer malzemeleri ifade ediyor. Bu nedenle proses sonunda oluşan zenginleştirme atığıyla aynı nitelikte değerlendirilmiyor. Rapordaki verilere göre toplam miktarın yaklaşık yüzde 63’ünü pasa, yüzde 37’sini ise ADR prosesi kapsamında kaydedilen zenginleştirme atığı oluşturdu.
Atık türü 2025 yılı miktarı
ADR prosesi zenginleştirme atığı 14.449.966,36 ton
Kuzey ve Güney pasa alanları 24.847.166,80 ton
Toplam 39.297.133,16 ton
Raporda İki Yığın Liçi Tesisi Bulunuyor
Çevre Durum Raporu’nda Uşak’ta iki maden atığı depolama tesisi bulunduğu ve bunların “yığın liçi” yöntemiyle çalıştığı belirtiliyor. İnert maden atığı depolama tesisi, kapatılarak rehabilite edilen maden atığı depolama tesisi ve terk edilmiş maden atığı sahası sayısı ise sıfır olarak gösteriliyor. Ancak bu bilgiler, 39,3 milyon tonluk malzemenin kontrolsüz biçimde doğaya bırakıldığı anlamına gelmiyor. Raporda böyle bir tespit bulunmuyor. Veriler, yıl içinde oluşan ve ilgili tesislerle pasa alanlarında yönetilen toplam miktarı gösteriyor.
Tabloda şirket ve maden adı yazmıyor
Rapordaki maden atıkları tablosunda işletmenin veya şirketin adı açıkça belirtilmiyor. Yalnızca “altın ve gümüş”, “Kuzey ve Güney ADR Tesisi” ile “Kuzey ve Güney Pasa Alanları” ifadeleri kullanılıyor. Raporun başka bölümlerinde ise Uşak’ta faaliyette olan bir altın madeni bulunduğu, işletme sahasındaki yağmur ve açık ocak sularının sızdırmaz göletlerde toplandığı ve arıtılan suyun çoğunlukla proses ile sulamada yeniden kullanıldığı bilgisi yer alıyor.
TÜPRAG’ın resmi tanıtımında da Kışladağ Altın Madeni’nde yığın liçi ve ADR ünitesinin kullanıldığı açıklanıyor. Bu bilgiler rapordaki tesis tanımlarıyla örtüşse de 39,3 milyon tonluk miktarın Kışladağ’a ait olduğu, maden atıkları tablosunda şirket adı verilerek doğrudan yazılmıyor.
Çevresel İzleme Sonuçları Açıklanmadı
Raporda yıllık atık ve pasa miktarları açıklanmasına rağmen bu alanlardaki yeraltı suyu, yüzey suyu, toprak ve sızıntı suyu izleme sonuçları aynı bölümde paylaşılmadı. Pasa alanlarının toplam büyüklüğü ve yıl içinde depolama alanlarına eklenen hacim bilgisi de tabloda bulunmuyor.
Uşak kamuoyu açısından tartışmayı netleştirecek verilerin başında, Kuzey ve Güney pasa alanlarının güncel kapasitesi, zenginleştirme atığının yönetim yöntemi ve çevresel izleme sonuçları geliyor. (Kaynak: Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, “Uşak İli 2025 Yılı Çevre Durum Raporu”, sayfa 117-118; 2025 Yılı İl Çevre Durum Raporları; TÜPRAG Kışladağ Altın Madeni tanıtımı)
