(ÖZEL HABER) - Uşak’ın tarih katmanları yeniden gündemde. Araştırmacı belgeselci Alp Arslan Dur, www.usakhabergazetesi.com.tr’ye Uşak merkeze bağlı Yoncalı köyünün eski adının “Teyen” olduğunu hatırlatarak bu ismin kökenine dair dikkat çekici bir değerlendirmede bulundu. Dur’a göre “Teyen” adı, antik kaynaklarda Frigya bölgesinde geçen Tymion yerleşimiyle bağlantılı olabilir.
Tymion: Erken Hristiyanlık döneminin merkezi
Antik metinlerde adı geçen Tymion, özellikle 2. yüzyılda Frigya’da ortaya çıkan Montanizm hareketiyle anılan önemli yerleşimlerden biri olarak biliniyor. Vahiy ve peygamberlik vurgusuyla öne çıkan Montanizm, Frigya coğrafyasını kutsal bir alan haline getirmişti. Tymion da bu kutsal ağ içerisinde zikredilen merkezlerden biri olarak kayıtlara geçmişti.
Teyen adı nasıl evrilmiş olabilir?
Dur, yer adlarının tarih boyunca tamamen kaybolmadığını, çoğu zaman fonetik dönüşümle yaşamaya devam ettiğini belirtiyor. Yunanca Τυμίον (Tymion) formunun yaklaşık “Tü-mi-on” şeklinde telaffuz edildiğini ifade eden Dur, olası dönüşüm sürecini şöyle sıralıyor. Tymion, Tümion, Tümyon, Tiyon, Tiyen, Teyen. Bu süreçte, Orta hecenin zayıflaması ya da düşmesi, Yunanca “-ion” ekinin sadeleşmesi, Ünlülerin Türkçenin açık hece yapısına uyum sağlaması. Anadolu toponimisinde yabancı son eklerin sadeleşmesinin sık görülen bir durum olduğuna dikkat çeken Dur, özellikle “-ion” ekinin zamanla “-en” formuna dönüşmesinin dilbilimsel olarak mümkün olduğunu vurguluyor.
2 bin yıllık süreklilik ihtimali
Eğer Tymion adı halk telaffuzunda “Teyen” biçimine dönüştüyse, bu durum yaklaşık iki bin yıllık bir isim sürekliliği anlamına gelebilir. Dur, bunun kesin bir hüküm olmadığını ancak güçlü bir toponimik değerlendirme niteliği taşıdığını belirterek, “Nihai sonuca ulaşmak için Osmanlı tahrir kayıtları, eski haritalar ve arşiv belgelerinin incelenmesi gerekiyor. Bugün Yoncalı olarak bildiğimiz yerde bir zamanlar Tymion kentinin bulunmuş olabileceği ihtimali, Uşak’ın kültürel mirası açısından yeni bir tartışma başlatmış durumdadır. Yer adları bazen kaybolmaz. Sadece ses değiştirir” diye konuştu.
(Fotoğraf:Alp Arslan Dur)
