(ÖZEL HABER) - Uşak'ın tekstil, deri ve geri dönüşüm sektörlerinde faaliyet gösteren işletmeleri için Avrupa Birliği pazarındaki ticaret koşulları değişiyor. Yeni mevzuat, ürünlerin hammaddeden nihai üretime kadar izlenmesini ve sınır ötesi atık taşımacılığında çevresel uygunluğun belgelenmesini öngörüyor.
Uşak Ticaret ve Sanayi Odası (UTSO), Türkiye-AB İş Diyaloğu II Projesi kapsamında 11 Kasım 2026'da çevrim içi KOBİ Farkındalık Toplantısı düzenledi. Uşak Üniversitesi Deri, Tekstil ve Seramik Tasarım Uygulama ve Araştırma Merkezi Müdürü Prof. Dr. Eren Öner'in de katıldığı programda döngüsel ekonomi, yeşil finansman ve Avrupa pazarındaki düzenlemeler ele alındı. Üniversitenin 18 Kasım'da yayımladığı bilgilere göre Öner, Uşak'ın tekstil geri dönüşümündeki birikimine değinerek atıkların yeniden üretime kazandırılmasının ekonomik önemini anlattı.
Tekstil Ürünlerinde Dijital Pasaport Dönemi
Avrupa Komisyonu, Sürdürülebilir Ürünler İçin Ekotasarım Tüzüğü kapsamında tekstil ve hazır giyim ürünlerine yönelik dijital ürün pasaportu sistemi üzerinde çalışıyor. Bu sistemle ürünlerin içerdiği malzemeler, üretim süreçleri, çevresel özellikleri ve geri dönüştürülebilirliğine ilişkin bilgilerin kayıt altına alınması amaçlanıyor.
Komisyonun çalışma takvimine göre tekstil sektörüne özel kuralların 2027'nin son çeyreğinde kabul edilmesi planlanıyor. Ancak bu tarih, uygulamanın bütün işletmeler için aynı anda zorunlu hale geleceği anlamına gelmiyor. Geçiş süreleri ve teknik şartlar, ürün grubuna ilişkin düzenlemelerle netleşecek. Uşak'tan Avrupa ülkelerine iplik, kumaş ve hazır giyim ürünü gönderen firmalar açısından hammadde kaynağının ve üretim aşamalarının belgelenmesi, yeni sisteme hazırlıkta önem taşıyor.
Geri Dönüşüm Sektöründe 21 Mayıs 2027 Tarihi
Avrupa Birliği'nin 2024/1157 sayılı Atık Sevkiyatı Tüzüğü, ülkeler arasındaki atık taşımacılığına ilişkin denetim ve belgelendirme koşullarını yeniden düzenliyor. Mevzuatın bazı hükümleri 21 Mayıs 2026'da uygulanmaya başladı. AB dışına yapılan atık ihracatına ilişkin yeni kuralların önemli bölümü ise 21 Mayıs 2027'de yürürlüğe girecek. Düzenleme, atıkların çevreye uygun koşullarda işlendiğinin gösterilmesini ve belirli durumlarda alıcı tesislerin bağımsız denetimlerden geçirilmesini gerektiriyor.
Türkiye'nin OECD üyeliği nedeniyle ülkeye yönelik sevkiyatlar, OECD dışındaki ülkelere uygulanan genel yasaklarla aynı kapsamda bulunmuyor. Bununla birlikte atığın türüne göre izin, bildirim ve çevresel uygunluk şartları geçerliliğini koruyor. Bu değişiklik, Avrupa'dan geri dönüşüm amacıyla hammadde temin eden Uşaklı işletmelerin ithalat süreçlerinde dikkate alması gereken yeni koşullar getiriyor.
Tekstil ve Deri Ürünleri Karbon Düzenlemesi Kapsamında mı?
Avrupa Birliği'nin Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması, 1 Ocak 2026 itibarıyla kesin uygulama dönemine geçti. Sistem şu anda demir-çelik, alüminyum, çimento, gübre, elektrik ve hidrojen sektörlerindeki belirli ürünleri kapsıyor. Tekstil ve deri ürünleri ise mevcut doğrudan uygulama listesinde bulunmuyor.
Dolayısıyla Uşak'taki tekstil ve deri üreticilerinin tamamının sınırda karbon vergisine tabi olduğu yönünde bir değerlendirme doğru değil. İşletmelerin yükümlülükleri, ihraç ettikleri ürünlerin sınıflandırmasına ve ticari faaliyetlerine göre değişiyor.
Avrupa pazarına çalışan Uşaklı sanayicilerin önümüzdeki süreçte ürün kayıtlarını, tedarik zinciri belgelerini ve atık işleme koşullarını ilgili mevzuata göre gözden geçirmesi gerekecek. Düzenlemelerin işletmelere getireceği maliyet ise faaliyet alanlarına ve üretim yöntemlerine bağlı olarak farklılık gösterecek. (Kaynak: Uşak Üniversitesi DTS Tasarım Merkezi (18 Kasım 2026), Avrupa Komisyonu ve Avrupa Birliği 2024/1157 sayılı Atık Sevkiyatı Tüzüğü)

