Türkiye İstatistik Kurumunun (TÜİK) Çocuklarda Bilişim Teknolojileri Kullanım Araştırması, 2026 sonuçları, telefon ve internet kullanımının çocukların gündelik yaşamındaki yerini ortaya koydu. Araştırmaya katılan 6–17 yaş grubundaki çocukların yüzde 48,3’ü, ekran karşısında geçirdiği süre nedeniyle daha az kitap okuduğu ifadesine katıldığını veya kısmen katıldığını bildirdi.
Daha az ders çalıştığını belirtenlerin oranı yüzde 42,2, ailesiyle daha az vakit geçirdiğini söyleyenlerin oranı yüzde 33 oldu. Çocukların yüzde 26,8’i arkadaşlarıyla yüz yüze daha az görüşüp daha az oyun oynadığını, yüzde 25,4’ü ise daha az uyuduğunu ifade etti. Bu oranlar, çocukların ekran süresinin yaşamlarına etkisine ilişkin kendi değerlendirmelerini yansıtıyor.
İnternet kullanımı küçük yaş grubunda da yaygın
6–17 yaş grubundaki çocukların yüzde 92,7’si internet kullandığını belirtti. Yaş grupları arasında farklılık görülürken kullanım oranı 6–10 yaşta yüzde 86,6, 11–17 yaşta yüzde 96,9 olarak ölçüldü. Düzenli internet kullanan çocuklar arasında günde iki saat veya daha fazla internette vakit geçirenlerin oranı hafta içi yüzde 53 oldu. Hafta sonunda bu oran yüzde 63,4’e çıktı. Böylece iki saat ve üzerindeki kullanımın payı, hafta sonunda hafta içine göre 10,4 puan yükseldi.
İnternette yapılan faaliyetlerin başında yüzde 86,2 ile video izlemek geldi. Ders çalışma, ödev veya sunum hazırlama yüzde 80,3 ile ikinci sırada yer alırken sosyal medya kullanımı yüzde 75,1 oldu. Çevrim içi ders veya kursa katılma ise yüzde 17,9 ile araştırmada belirtilen faaliyetler arasında en düşük oranda kaldı.
11–17 yaş grubunda telefon kontrolü sıklaşıyor
Çocukların yüzde 80,1’i cep telefonu veya akıllı telefon kullandığını bildirdi. Bu oran 6–10 yaş grubunda yüzde 66,2, 11–17 yaş grubunda yüzde 89,8 oldu. Telefon kullanan çocukların yüzde 97,4’ü cihazlarını düzenli kullandığını belirtti.
Düzenli telefon kullananların yüzde 37,8’i cihazını en az 30 dakikada bir kontrol ettiğini söyledi. Yaş gruplarına göre bakıldığında bu davranışın oranı 6–10 yaşta yüzde 17,2 iken 11–17 yaşta yüzde 48’e ulaştı. Telefonun kullanım amacı da yaşa göre değişti. 6–10 yaş grubunda yüzde 73,3 ile oyun oynama ilk sırada bulunurken 11–17 yaş grubunda yüzde 87,8 ile internette gezinme öne çıktı.
6–10 yaş grubunun yarısı sosyal medya kullanıyor
Sosyal medya kullanan çocukların oranı yüzde 69,8 olarak belirlendi. Erkek çocuklarda yüzde 71,4, kız çocuklarda yüzde 68,1 olan kullanım oranı, yaş gruplarına göre daha belirgin farklılık gösterdi. 6–10 yaş grubundaki çocukların yüzde 50,2’si sosyal medya kullandığını bildirirken 11–17 yaş grubunda oran yüzde 83,4 oldu.
Sosyal medyaya ilişkin bu genel kullanım oranları ile düzenli internet kullanıcılarının faaliyetleri arasında yer alan yüzde 75,1’lik oran farklı grupları esas alıyor. İlki araştırma kapsamındaki çocukların sosyal medya kullanımını, ikincisi ise düzenli internet kullananların interneti hangi amaçlarla kullandığını gösteriyor.
Oyun oynayan çocuklar sorumluluklarının aksadığını da belirtiyor
Dijital oyun oynadığını söyleyen çocukların oranı yüzde 68,1 oldu. Erkek çocukların yüzde 77,4’ü, kız çocukların yüzde 58,2’si dijital oyun oynadığını bildirdi. Yaşa göre kullanım oranı 6–10 yaş grubunda yüzde 69,1, 11–17 yaş grubunda yüzde 67,3 olarak kaydedildi. Dijital oyun oynayanların yüzde 92,7’si düzenli oynadığını belirtti. Düzenli oyuncuların tercihlerinde yüzde 48,1 ile macera ve aksiyon oyunları ilk sırada yer aldı. Strateji ve taktik oyunları yüzde 44,5, spor oyunları yüzde 41,6 ile bunu izledi.
Oyun oynamaya ilişkin kişisel düşünceler sorulduğunda, 6–10 yaş grubunda yüzde 34,7 ile fazla oyun oynamanın sorumlulukları aksatması öne çıktı. 11–17 yaş grubunda ise yüzde 34,5 ile ebeveynlerinin kendilerinin çok fazla oyun oynadığını düşünmesi ilk sırada bulundu.
Yapay zekada eğitim amaçlı kullanım öne çıktı
Araştırmada bu yıl ilk kez 11–17 yaş grubundaki çocukların üretken yapay zeka kullanımı da ele alındı. Bu yaş grubunun yüzde 63’ü üretken yapay zeka kullandığını bildirdi. Kullanım oranı kız çocuklarda yüzde 65,5, erkek çocuklarda yüzde 60,6 olarak belirlendi. Üretken yapay zeka kullanan çocukların amaçlarında yüzde 88,1 ile örgün eğitim ilk sırada yer aldı. Özel amaçlarla kullanım oranı yüzde 58,6 oldu.
Yapay zeka kullanmayan çocukların nedenleri arasında yüzde 68,9 ile bu teknolojinin varlığından haberdar olmama öne çıktı. İhtiyaç duymama yüzde 21,1, nasıl kullanılacağını bilmeme yüzde 18,7, gizlilik, güvenlik veya emniyetle ilgili endişeler ise yüzde 16,1 olarak açıklandı. Bu sonuçlar kullanımın yaygınlığını ve amaçlarını gösteriyor; kullanılan araçların doğruluğu veya öğrenmeye katkısı hakkında tek başına bir değerlendirme sunmuyor.
Siber zorbalığın kaynağı çoğunlukla tanıdık biri
11–17 yaş grubunu kapsayan siber zorbalık göstergelerine göre çocukların yüzde 10,2’si siber zorbalığa maruz kaldığını belirtti. Siber zorbalık yaptığını bildirenlerin oranı yüzde 4,6, tanıklık edenlerin oranı yüzde 23,6 oldu. Zorbalığa maruz kalan çocukların yüzde 73,3’ü, bunu gerçekleştiren kişinin yüz yüze tanıştığı bir arkadaşı veya akranı olduğunu söyledi.
Karşılaşılan zorbalık türlerinde yüzde 80,3 ile kırıcı veya incitici mesajlar gönderilmesi ilk sırada yer aldı. Çocuklar hakkında kırıcı mesajların başkalarına iletilmesi veya herkesin görebileceği şekilde paylaşılması yüzde 20,3, asılsız söylenti ve hikâyelerin yayılması yüzde 15,8 oldu.
Mesajlaşma uygulamaları ilk sırada
Siber zorbalığa maruz kalınan dijital ortamlar arasında yüzde 56,5 ile anlık mesajlaşma uygulamaları öne çıktı. Telefona gönderilen SMS ve benzeri mesajlar yüzde 51,1, sosyal medya platformları yüzde 40,7 olarak kaydedildi. İnternet oyunlarının oranı yüzde 24,9, cep telefonu aramalarının yüzde 20,6, sohbet odalarının ise yüzde 16,3 oldu. Bu oranlar, zorbalığa maruz kalan çocukların bildirdiği ortamları kapsıyor.
Çocuklara zorbalığa maruz kalmalarının nedeni hakkındaki düşünceleri de soruldu. Yüzde 60,4’ü davranış biçimlerini, yüzde 33,1’i fiziksel özelliklerini veya dış görünüşlerini neden olarak belirtti. Ailenin nereli olduğu ya da kökeni yüzde 4,4, maddi durum yüzde 2,4, engellilik yüzde 1,7 oranında ifade edildi. “Diğer” yanıtını verenlerin oranı yüzde 9,4 oldu. Bunlar çocukların yaşadıklarına ilişkin yorumları olarak araştırmaya yansıdı.
Okula devam durumunda kız çocuklarının bildirdiği etki daha yüksek
Eğitimine devam eden 11–17 yaş grubundaki çocukların yüzde 28,1’i, siber zorbalığa maruz kalma, zorbalık yapma veya tanıklık etme durumlarından en az birini yaşadığını bildirdi. Bu gruptaki çocukların yüzde 7,8’i yaşadıklarının okula devam durumunu etkilediğini belirtti. Oran erkek çocuklarda yüzde 5,3, kız çocuklarda yüzde 10,5 oldu. Dolayısıyla bu gösterge, yalnızca zorbalığa maruz kalanları değil, zorbalık yapan veya tanıklık eden çocukları da kapsıyor. Önceki yıllarda 6–15 yaş grubuyla yürütülen araştırmanın kapsamı, 2026’da 6–17 yaşa genişletildi. 6–10 yaş grubundaki çocukların soruları kendilerinin veya yakınlarının yardımıyla, 11–17 yaş grubundakilerin ise yardım almadan yanıtlamaları istendi. Sonuçlar Türkiye genelini kapsıyor. Paylaşılan bültende Uşak’a ilişkin ayrı bir veri bulunmadığından, bu oranlar kentteki çocukların kullanım oranı olarak değerlendirilemiyor. (Kaynak: TÜİK)





