Uşak’ın tarihî halıcılığına ilişkin bir eser, Londra’da düzenlenecek müzayedenin dikkat çeken parçaları arasında yer alıyor. Christie’s müzayede evinin 12 Kasım’daki satışında, muhtemel dokuma merkezi Uşak olarak gösterilen bir Lotto halısı ile Gördes seccadesi yeni sahiplerini arayacak. İki eserin geçmişi, Habsburg İmparatorluğu’nun İstanbul Büyükelçisi Kont Wolfgang IV von Oettingen-Wallerstein’da birleşiyor.
Patronlar Dünyası’ndan Toygun Atilla’nın özel haberinde, halıların aile geçmişi ve aynı döneme ait Osmanlıca bir diplomatik hediye listesi ele alındı. Christie’s kataloğunda aktarılan aile anlatısına göre iki halı, Padişah II. Mustafa tarafından konta hediye edildi. Ancak bu bilgi, eserlerin saraydan çıktığını kesinleştiren bir belgeye değil, aile içinde kuşaktan kuşağa aktarılan anlatıya dayanıyor.
Kont Wolfgang IV von Oettingen-Wallerstein, Karlofça Antlaşması’nın ardından Osmanlı-Habsburg ilişkilerinin yeniden düzenlendiği dönemde İstanbul’da görev yaptı. İmparator I. Leopold’un temsilcisi olan kont, 1699-1701 yılları arasındaki büyükelçiliği sırasında Topkapı Sarayı’nda II. Mustafa ile görüştü.
Christie’s kayıtlarına göre halılar, 1708’de hayatını kaybeden kontun soyundan gelen aile üyelerinde 2000’li yılların başına kadar kaldı. Bugünkü sahipleri ise eserleri doğrudan ailenin mirasçılarından satın aldı.
Müzayedeye çıkarılacak Lotto halısı, 177’ye 123 santimetre ölçülerinde. Christie’s tarafından 17. yüzyıl başlarına tarihlenen eserin Uşak’ta dokunmuş olabileceği belirtiliyor. Halı için müzayede öncesinde 30 bin ile 40 bin sterlin arasında tahmini değer belirlendi. Bu tutar, gerçekleşmiş satış fiyatını ifade etmiyor; nihai bedel artırmada ortaya çıkacak.
Lotto adı, İtalyan Rönesans ressamı Lorenzo Lotto’dan geliyor. Ressamın tablolarında görülen karakteristik geometrik desenli Anadolu halıları, sanat tarihi sınıflandırmalarında bu adla tanınıyor.
Aynı aile geçmişine sahip ikinci eser ise 193’e 136 santimetre ölçülerindeki Gördes seccadesi. Eser, 17. yüzyıl sonu ile 18. yüzyıl başına tarihleniyor. Katalogda benzer örneklerinin Romanya’nın Sibiu kentindeki Brukenthal Müzesi ile Viyana’daki Uygulamalı Sanatlar Müzesi koleksiyonlarında bulunduğu bilgisi yer alıyor.
Toygun Atilla’nın haberinde ulaşıldığı belirtilen yaklaşık 1699 tarihli Osmanlıca hediye listesi de Uşak halıcılığı açısından ayrı bir kayıt sunuyor. Avusturya Bilimler Akademisinin 2026’da yayımladığı Osmanlı-Habsburg diplomasi kaynaklarında bulunan belgede, II. Mustafa’nın İmparator I. Leopold’a gönderdiği hediyeler arasında 15 işlemeli Uşak seccadesi ile dört büyük işlemeli Acem halısı sıralanıyor.
Listede ayrıca değerli taşlarla süslenmiş at takımları, çadır, kıymetli kumaşlar, mücevherler, atlar ve gümüş zincirli iki leopar bulunuyor.
Bununla birlikte hediye listesinin muhatabı İmparator I. Leopold. Müzayededeki iki halının ise büyükelçi konta şahsen verildiği anlatılıyor. Bu nedenle belge, satışa çıkacak eserlerin II. Mustafa’nın hediyesi olduğunu tek başına kanıtlamıyor. Aynı dönemde Osmanlı sarayından diplomatik hediye olarak Uşak seccadeleri gönderildiğini ortaya koyuyor. Uşak’ta dokunmuş olabileceği belirtilen Lotto halısı ile Gördes seccadesi, 12 Kasım’da Londra’da düzenlenecek müzayedede satışa sunulacak.
