Ulubey'in geçmişine ışık tutan isimlerden Öner Kaytan'ın kaleme aldığı anılar, ilçenin bir dönemine damga vuran kalaycı ustalarını ve onların yanında yetişen çırakları yeniden hatırlattı. Bugün yerini modern mutfak gereçlerine bırakan kalaycılık mesleği, bir zamanlar Ulubey Çarşısı'nın en hareketli zanaatlarından biri olarak günlük yaşamın vazgeçilmezleri arasında yer alıyordu.
Kalaycıların Çekici Çarşının Sesi Olurdu
Bakır tencere, kazan, sahan ve çeşitli mutfak eşyalarının yeniden kullanılabilir hale getirildiği kalaycı dükkanları, yıllarca Ulubey çarşısının en işlek noktalarından biri oldu. Ustaların örs üzerinde yükselen çekiç sesleri, çarşıya gelen herkesin hafızasında yer eden ayrıntılar arasında bulunuyordu. Öner Kaytan'ın aktardığına göre ilçede uzun yıllar bu mesleği sürdüren rahmetli Selimlerin Mehmet Serin, Yüksel Yörük, Babit Mahmut Aktaş ve Maraşlılar, dönemin tanınan kalay ustaları arasında yer alıyordu. Bu ustaların yanında çalışan çıraklar ise mesleğin inceliklerini yıllar süren emekle öğreniyordu.
Twist Dansı Tencere Temizliğine İlham Olmuştu
Kaytan'ın çocukluk anılarında en çok yer eden görüntülerden biri ise arkadaşı Halil Dağlı'nın tencere temizleme yöntemi oldu. Anlatıma göre tencerenin içerisine çakıl taşlarıyla doldurulmuş hayvan derisinden yapılmış bir tulum yerleştiriliyor, ardından çırak üzerine basarak sağa sola dönüyor, adeta dönemin ünlü "Twist" dansını yapıyordu. Çakıl taşlarının oluşturduğu sürtünme sayesinde bakır kapların iç yüzeyi kısa sürede temizlenerek kalay işlemine hazır hale geliyordu. O yıllarda çocukların ilgiyle izlediği bu yöntem, hem pratikliği hem de eğlenceli görüntüsüyle hafızalarda unutulmaz bir yer edindi
Bakır Kaplar Yeniden Hayat Buluyordu
Temizlik işleminin ardından bakır kaplar ateş üzerinde ısıtılıyor, ustalar önce nişadır kullanıyor, ardından eriyen kalayı kızgın yüzeye sürerek pamuk yardımıyla tüm yüzeye eşit şekilde yayıyordu. İşlem tamamlandığında yıllarca kullanılan bakır tencereler adeta yeni alınmış gibi parlıyor, hem uzun ömürlü hale geliyor hem de dönemin sağlık anlayışı açısından güvenli şekilde kullanılmaya devam ediyordu.
Değişen Teknolojiyle Bir Meslek Tarihe Karıştı
Zaman içerisinde önce alüminyum, ardından paslanmaz çelik mutfak eşyalarının yaygınlaşmasıyla birlikte kalaycılık mesleği de eski önemini kaybetti. Bir dönem çarşıların vazgeçilmez zanaatlarından biri olan kalaycılık, bugün yalnızca birkaç usta tarafından yaşatılmaya çalışılıyor. Öner Kaytan'ın paylaşımı ise sadece bir mesleği değil, aynı zamanda Ulubey'in sosyal yaşamını, çarşı kültürünü ve ustalık geleneğini yeniden gündeme taşıdı. İlçede paylaşımı gören birçok vatandaş da geçmişte hizmet veren ustaları ve çocukluk yıllarındaki kalaycı dükkanlarını hatırlayarak anılarını paylaştı. Ulubey'in belleğinde önemli bir yere sahip olan bu zanaat, bugün hala eski çarşı kültürünü özleyenlerin hafızasında yaşamaya devam ediyor.
