(ÖZEL HABER) - Uşak’ın Banaz ilçesindeki Şehitler İlkokulu, yalnızca Cumhuriyet’in ilk yıllarına uzanan eğitim geçmişiyle değil, bahçesinde bulunan Milli Mücadele şehitliğiyle de ilçenin hafızasında ayrı bir yere sahip. Okulun bahçesinde yıllar önce yapılan düzenleme sırasında iki askerin naaşına ulaşıldı ve bulundukları yerde oluşturulan şehitlik bugün de okul sınırları içerisinde korunuyor. Uşaklı araştırmacı ve belgeselci Alp Arslan Dur, okul ile şehitliğin geçmişine ilişkin bilgileri gündeme taşıdı.
Milli Eğitim Bakanlığına bağlı okulun resmi tarihçesine göre eğitim kurumu, 25 Aralık 1922 tarihinde faaliyete geçti. Okulun ilk eğitim verdiği bina ise Milli Mücadele döneminde Yunan kuvvetleri tarafından karargâh olarak kullanılan yapıydı. İlk müdür ve öğretmen olarak Bursalıoğlu İsmail Hakkı görev yaptı. Okul daha sonraki yıllarda farklı binalarda eğitim vermeye devam etti. Ancak okulun bugünkü adına uzanan hikayenin önemli bölümü, Banaz’ın kurtuluşu sırasında yaşanan çatışmalara dayanıyor.
Banaz İstasyonu Çevresinde Çatışmalar Yaşandı
Uşaklı araştırmacı ve belgeselci Alp Arslan Dur, Banaz Şehitler İlkokulu ve okul bahçesindeki Şehitler Abidesi’nin geçmişine ilişkin bilgileri paylaşarak Milli Mücadele döneminde bölgede yaşananlara dikkat çekti. Dur’un aktardığı tarihsel anlatıma göre Türk birlikleri, Yunan ordusunun İzmir-Afyon arasındaki ikmal bağlantısını kesmek ve Banaz Çayı üzerindeki demiryolu köprüsünü etkisiz hale getirmek amacıyla bölgede harekete geçti.
Banaz İstasyonu ve çevresinde yaşanan çatışmalar, okulun resmi internet sitesinde yayımlanan tarihçe içerisinde yer verilen Osman Kutlu’nun anlatımında da ayrıntılı biçimde aktarılıyor. Buna göre Banaz İstasyonu çevresinde Yunan birlikleri direniş oluştururken Türk birlikleri bölgede ilerlemeye çalıştı.
Kara Mehmet Çavuş’un Hikayesi
Alp Arslan Dur’un gündeme taşıdığı anlatının dikkat çeken isimlerinden biri de Kara Mehmet Çavuş. Okulun resmi internet sitesinde yer verilen tarihsel anlatımda Kara Mehmet Çavuş’un köprü çevresindeki çatışmalarda tek başına 17 Yunan askerini öldürdüğü belirtiliyor. Aynı anlatıma göre köprüyü ele geçirmek üzere ilerlediği sırada cephanesi tükenen Kara Mehmet Çavuş, arkadaşlarından mermi istedi ancak yardım ulaşamadan şehit edildi. Bu bölüm, bağımsız arşiv belgesi yerine okul tarihçesinde aktarılan yerel tarih anlatısına dayandığından, kesin tarihsel kayıt olarak değil kaynağı belirtilerek aktarılıyor.
Yıllar Sonra Okul Bahçesinde İki Naaş Bulundu
Şehitler İlkokulu’nun bugünkü adına uzanan süreç ise savaşın üzerinden yaklaşık 30 yıl geçtikten sonra yaşandı. Okulun resmi tarihçesinde, 1952-1960 yılları arasında bahçede gerçekleştirilen çalışmalar sırasında şehitlerin naaşlarının bulunduğu ve onların anısına bugünkü abidenin yapıldığı belirtiliyor. Aynı sayfada yer verilen Osman Kutlu’nun anlatımında ise olay daha ayrıntılı biçimde 1952-1953 eğitim öğretim yılına tarihlendiriliyor.
Bu anlatıma göre okul bahçesini düzenleme çalışmaları sırasında Milli Mücadele döneminde şehit oldukları değerlendirilen iki askerin mezarı ortaya çıkarıldı. Dönemin öğretmen ve yöneticileri tarafından bir komisyon oluşturuldu. Dönemin Banaz Kaymakamı Sadık Göbelezoğlu’nun desteğiyle mezarların bulunduğu alanda şehitlik düzenlemesi yapıldı. Şehitlik daha sonra okul alanının bir parçası olarak korundu.
Okulun Adı “Şehitler İlkokulu” Oldu
Okul uzun yıllar farklı isimlerle eğitim verdi. Resmi tarihçeye göre 1959-1960 eğitim öğretim yılına kadar “İslam Köy ve Banaz Merkez İlkokulu” adıyla hizmet veren eğitim kurumunun adı daha sonra Şehitler İlkokulu olarak değiştirildi. Okulun bugün kullandığı logosunda da bahçedeki Şehitler Abidesi bulunuyor. MEB’in okulun logosuna ilişkin açıklamasında anıtın, 31 Ağustos 1922’de Banaz’ın kurtuluşu sırasında şehit düşen askerlerin anısını temsil ettiği belirtiliyor.
Şehitlik Hala Okulun Sınırları İçerisinde
Aradan geçen yıllara rağmen Şehitler Abidesi okul alanındaki yerini koruyor. Okulun resmi tarihçesinde şehitliğin okul sınırları içerisinde bulunduğu, bakım ve korunmasının öğretmenler ile öğrenciler tarafından sürdürüldüğü bilgisi yer alıyor. Bugün Şehitler İlkokulu, Şehitler Mahallesi Adnan Menderes Caddesi’nde eğitim faaliyetlerini sürdürüyor. MEB'in güncel okul bilgilerinde 23 derslikte 22 öğretmen ve 337 öğrencinin bulunduğu belirtiliyor.
Alp Arslan Dur’dan Şehitler Abidesi İçin Çağrı
Uşaklı araştırmacı ve belgeselci Alp Arslan Dur, Şehitler Abidesi’nin Banaz’ın yanı sıra Uşak’ın Milli Mücadele hafızasının somut izlerinden biri olduğunu belirterek alanın korunması ve tarihsel kimliğinin daha görünür hale getirilmesi yönünde çağrıda bulundu. Dur, Uşak İl Milli Eğitim Müdürü Halil Yücel’e seslenerek anıtın çevresinin tarihi kimliğine uygun şekilde düzenlenmesi ve öğrencilerin yararlanabileceği küçük bir tarih hafızası alanına dönüştürülmesi önerisini gündeme getirdi. Şehitler İlkokulu’nun 1922’de başlayan eğitim geçmişi ile okul bahçesinde korunan şehitlik, bugün aynı alanda Banaz’ın eğitim ve Milli Mücadele tarihinin iki ayrı izini bir arada taşıyor.
