Türkiye'de bilim, teknoloji, üniversiteler ve yenilikçi üretime yönelik araştırma ve geliştirme faaliyetlerine aktarılan kamu kaynağının büyüklüğü belli oldu. Merkezi yönetim bütçesi verileri üzerinden yapılan hesaplamalara göre, 2025 yılında Ar-Ge faaliyetleri için toplam 253 milyar 544 milyon TL harcama gerçekleştirildi. Ortaya çıkan tablo, Ar-Ge harcamalarının merkezi yönetim bütçesi içerisindeki payının yüzde 1,58 olduğunu gösterdi. 2025 yılında 63 trilyon 20 milyar 906 milyon TL olarak hesaplanan Gayrisafi Yurt İçi Hasıla içerisinde merkezi yönetim bütçesinden gerçekleştirilen Ar-Ge harcamalarının payı ise yüzde 0,40 seviyesinde gerçekleşti.
2026'da Ar-Ge'ye 308,5 Milyar TL
2026 yılı için ayrılan kaynakta ise dikkat çekici bir artış görüldü. Bütçe başlangıç ödeneklerine göre merkezi yönetim bütçesinden Ar-Ge faaliyetlerine 308 milyar 568 milyon TL tahsis edildi. Böylece 2026 yılı için başlangıçta ayrılan Ar-Ge ödeneği, 2025 yılında gerçekleşen 253 milyar 544 milyon TL'lik harcamanın yaklaşık 55 milyar TL üzerine çıktı. İki rakam arasındaki nominal fark 55 milyar 24 milyon TL olurken, bu tutar yaklaşık yüzde 21,7'lik artışa karşılık geliyor. Ancak 2025 rakamının gerçekleşen harcamayı, 2026 rakamının ise başlangıç ödeneğini göstermesi nedeniyle iki verinin doğrudan aynı nitelikte olmadığına dikkat etmek gerekiyor.
Ar-Ge Kaynağında En Büyük Pay Üniversitelerin
Ar-Ge harcamalarının hangi alanlara yönlendirildiğine bakıldığında üniversiteler açık ara ilk sırada yer aldı. 2025 yılında merkezi yönetim bütçesinden gerçekleştirilen Ar-Ge harcamalarının yüzde 64,9'u genel bilgi gelişimi kapsamında üniversitelere yönelik fonlamadan oluştu. Üniversiteleri yüzde 11,5 ile endüstriyel üretim ve teknoloji takip etti. Genel bilgi gelişiminin diğer kaynaklardan finanse edilen bölümü yüzde 5'lik pay alırken, tarım yüzde 4,4 ve eğitim de yüzde 4,4'lük payla öne çıkan diğer alanlar oldu.
2026'da Üniversitelerin Payı Daha da Artıyor
2026 yılı bütçe başlangıç ödeneklerinde üniversitelerin ağırlığının daha da yükseldiği görüldü. Ar-Ge için ayrılan ödeneğin yüzde 69,5'i genel bilgi gelişimi kapsamında üniversitelere ayrıldı. Endüstriyel üretim ve teknoloji yüzde 8,9 ile ikinci sırada bulunurken, genel bilgi gelişiminin diğer kaynaklardan finanse edilen bölümü yüzde 5,5, tarım yüzde 4,7 ve savunma yüzde 4'lük pay aldı. Bu dağılıma göre 2026 yılında merkezi yönetimin Ar-Ge için ayırdığı her 100 TL'nin yaklaşık 70 TL'si üniversitelerdeki genel bilgi gelişimine yönelik olacak.
Uluslararası Ar-Ge Programlarına 1,82 Milyar TL
Türkiye'nin uluslararası araştırma ve geliştirme çalışmalarına aktardığı kaynak da verilerde yer aldı. Merkezi yönetim bütçesinden uluslararası Ar-Ge programlarına 2025 yılında toplam 1 milyar 820 milyon TL ayrıldı. Bu kaynak içerisinde en büyük pay 987 milyon TL ile Avrupa çapında yürütülen Ar-Ge programlarına gitti. İkili veya çok taraflı kamu Ar-Ge programlarına yönelik fonların büyüklüğü 435 milyon TL olurken, uluslararası Ar-Ge faaliyetleri yürüten kuruluşlara gönderilen kamu fonu 402 milyon TL olarak kayıtlara geçti.
2026'da Uluslararası Programlara 1,95 Milyar TL
Uluslararası Ar-Ge çalışmalarına ayrılan kaynağın 2026 yılında da yükselmesi öngörüldü. Bütçe başlangıç ödeneğine göre bu programlar için toplam 1 milyar 950 milyon TL tahsis edildi. Kaynağın 1 milyar TL'lik bölümü Avrupa çapında yürütülen Ar-Ge programlarına ayrıldı. Uluslararası Ar-Ge faaliyeti yürüten kuruluşlara yönelik fonlar 489 milyon TL olurken, ikili veya çok taraflı uluslararası Ar-Ge programlarına 460 milyon TL ödenek ayrıldı. Ortaya çıkan rakamlar, 2026 yılında merkezi yönetim bütçesinde Ar-Ge faaliyetlerine ayrılan toplam kaynağın 300 milyar TL sınırını aşarak 308 milyar 568 milyon TL'ye ulaştığını ortaya koydu. (TÜİK)
