Ciltte sınırları belirgin beyaz lekelerle ortaya çıkan vitiligo, toplumda en sık yanlış anlaşılan deri hastalıklarından biri olmaya devam ediyor. Bulaşıcı olmayan bu hastalık, melanin pigmentini üreten melanosit hücrelerinin hasar görmesiyle gelişiyor. Günümüzde yapılan bilimsel çalışmalar, vitiligonun temel nedeninin bağışıklık sisteminin kendi hücrelerine saldırdığı otoimmün mekanizma olduğunu ortaya koyuyor. Uzmanlara göre genetik yatkınlık da hastalığın gelişiminde önemli rol oynuyor. Vitiligo hastalarının yaklaşık yüzde 20 ila 30'unda aile öyküsü bulunurken, Hashimoto tiroiditi, Tip 1 diyabet, romatoid artrit ve alopesi areata gibi otoimmün hastalıklarla birlikte görülme riski de artıyor. Yoğun stres, güneş yanıkları, cilt travmaları ve bazı kimyasal maddeler ise hastalığın ortaya çıkmasını veya ilerlemesini tetikleyebiliyor.
Vitiligo Belirtileri Nasıl Anlaşılır?
Vitiligonun en belirgin belirtisi, cilt üzerinde süt beyazı veya krem renginde, sınırları net şekilde belirginleşen lekelerin oluşmasıdır. Bu lekeler en sık el sırtı, yüz, boyun, dizler, koltuk altı, kasık bölgesi ile göz ve ağız çevresinde görülüyor. Bazı hastalarda saç, kaş ve kirpiklerde de beyazlama meydana gelebiliyor. Hastalık üç temel klinik tipe ayrılıyor. Segmental vitiligo vücudun tek tarafında sınırlı bir bölgede görülürken, en yaygın form olan segmental olmayan (generalize) vitiligo her iki tarafta simetrik şekilde ilerleyebiliyor. Daha nadir görülen üniversal vitiligoda ise pigment kaybı vücudun büyük bölümüne yayılıyor.
Tanıda Wood Lambası ve Dermoskopi Kullanılıyor
Vitiligo tanısı çoğu zaman dermatoloji uzmanının klinik muayenesiyle konuluyor. Tanıyı desteklemek amacıyla Wood lambası adı verilen ultraviyole ışıkla inceleme ve dermoskopi gibi yöntemlerden yararlanılıyor. Uzmanlar ayrıca vitiligo tanısı alan kişilerde tiroid fonksiyon testleri, tam kan sayımı ve açlık kan şekeri gibi laboratuvar incelemelerinin yapılmasını öneriyor. Bunun temel nedeni ise hastalığa eşlik edebilecek otoimmün rahatsızlıkların erken dönemde tespit edilmesi.
Tedavide Amaç Pigment Kaybını Durdurmak
Vitiligo tedavisi; hastanın yaşı, etkilenen cilt alanının büyüklüğü ve hastalığın yayılma hızına göre planlanıyor. Tedavinin temel basamaklarından biri güneşten korunma olarak öne çıkıyor. Pigment kaybı bulunan bölgeler güneş ışınlarına karşı daha hassas olduğu için koruyucu önlemler büyük önem taşıyor. Küçük ve sınırlı alanlarda topikal kortikosteroidler ile takrolimus ve pimekrolimus gibi kalsinörin inhibitörleri tercih edilirken, yaygın vakalarda dar bant UVB (NB-UVB) fototerapi en etkili yöntemlerden biri olarak uygulanıyor. Fototerapinin ilaç tedavileriyle birlikte kullanılması, cilt renginin geri kazanılmasını hızlandırabiliyor.
Son yıllarda geliştirilen yeni nesil JAK inhibitörleri de uygun hastalarda umut veren tedavi seçenekleri arasında yer alıyor.
Vitiligo Hakkındaki Yanlış Bilinenler
Uzmanlar, vitiligo hakkında toplumda yaygın şekilde dolaşan yanlış inanışlara karşı da uyarıyor. Hastalık kesinlikle bulaşıcı değil ve temas yoluyla başka kişilere geçmiyor. Ayrıca yalnızca estetik bir sorun olarak değerlendirilmemesi gerektiği vurgulanıyor. Çünkü vitiligo hem psikolojik yaşamı olumsuz etkileyebiliyor hem de farklı otoimmün hastalıklarla birlikte görülebiliyor. Korumasız güneşlenmenin hastalığa iyi geldiği yönündeki inanışın da doğru olmadığı belirtilirken, aksine güneş yanıklarının vitiligolu bölgelerde yeni lezyonların gelişmesine neden olabileceği ifade ediliyor.
Hangi Durumlarda Doktora Başvurulmalı?
Dermatoloji uzmanları; ciltte yeni oluşan beyaz lekelerin fark edilmesi, mevcut lekelerin hızla büyümesi veya yayılması, saç, kaş ve kirpiklerde ani renk kaybı yaşanması ya da vitiligoya yorgunluk, kilo değişikliği ve aşırı terleme gibi belirtilerin eşlik etmesi durumunda vakit kaybetmeden dermatoloji uzmanına başvurulmasını öneriyor. Erken tanı ve uygun tedaviyle hastalığın ilerleyişi kontrol altına alınabilirken, düzenli takip sayesinde olası eşlik eden otoimmün hastalıkların da erken dönemde tespit edilmesi mümkün olabiliyor.( Kaynak: Medicana)
