(ÖZEL HABER) – Uşak Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü tarafından hazırlanan 2025 Yılı Çevre Durum Raporu, kentte yaşanan su sorununun tarım, sanayi, içme suyu tüketimi, yağış azlığı ve yeraltı kaynaklarından yapılan çekimlerle birlikte değerlendirilmesi gerektiğini ortaya koydu. Rapora göre Uşak genelinde yıllık yeraltı suyu kullanımı 79,76 milyon metreküp olarak hesaplandı. Bunun 33,87 milyon metreküpü tarımsal sulamada, 30,62 milyon metreküpü sanayide, 15,27 milyon metreküpü ise içme ve kullanma suyu olarak değerlendirildi.
Yeraltı Suyunda En Büyük Pay Tarımın
Uşak’taki yeraltı suyu kullanımının yüzde 42,46’sını tarım oluşturdu. Sanayinin payı yüzde 38,39, içme ve kullanma suyunun payı ise yüzde 19,14 olarak kayıtlara geçti. Raporda Uşak-Banaz alt havzasındaki yeraltı suyu seviyelerinin yıllar içerisinde gerilediğine de dikkat çekildi. Bu değişimde fazla su çekimi, yağış miktarındaki azalma ve tarımsal üretimle bağlantılı su talebindeki artış etkili unsurlar arasında gösterildi. Bu veriler, kentteki su baskısının yalnızca tek bir faaliyet üzerinden açıklanamayacağını, tarımsal, endüstriyel ve kentsel kullanımın birlikte ele alınması gerektiğini gösteriyor.
İki OSB Bir Yılda 6,5 Milyon Metreküp Su Kullandı
Raporun endüstriyel su temini bölümünde Uşak Organize Sanayi Bölgesi ile Uşak Deri Karma Organize Sanayi Bölgesi’nin 2025 yılı tüketimleri ayrı ayrı açıklandı. Uşak OSB’de kullanılan suyun tamamı altı kuyudan sağlandı. Yıl boyunca 2 milyon 898 bin 639 metreküp endüstriyel, 322 bin 71 metreküp evsel olmak üzere toplam 3 milyon 220 bin 710 metreküp su kullanıldı.
Uşak Deri Karma OSB’nin yıllık su kullanımı ise 3 milyon 365 bin 14 metreküp oldu. Bu bölgedeki suyun tamamının da yeraltı kuyularından karşılandığı, yaklaşık yüzde 95’inin endüstriyel amaçla kullanıldığı belirtildi.
İki bölgenin toplam tüketimi 6 milyon 585 bin 724 metreküpe ulaştı. Bu miktar, Uşak genelindeki 30,62 milyon metreküplük sanayi amaçlı yeraltı suyu kullanımının yaklaşık yüzde 21,5’ine karşılık geliyor. Raporda her iki organize sanayi bölgesinde de arıtılmış suyun yeniden kullanılması için çalışmaların sürdüğü bilgisi yer aldı. Karahallı OSB’de endüstriyel nitelikte su kullanan işletme bulunmadığı, Banaz OSB’nin ise henüz faaliyete geçmediği kaydedildi.
Küçükler Barajı’ndan 1 Milyon 766 Bin Ton Su Alındı
Uşak Merkez’in içme suyu ihtiyacı Küçükler Barajı, Çokrağan Kaynağı ve ihtiyaç halinde devreye alınan 45 kuyudan karşılandı. Resmi verilere göre 2025 yılında Küçükler Barajı’ndan 1 milyon 766 bin 640 ton, Çokrağan Kaynağı’ndan 3 milyon 584 bin 736 ton su temin edildi. Kuyulardan çekilen su miktarı ise 13 milyon 27 bin 392 ton olarak açıklandı. Küçükler Barajı’ndan sağlanan suyun yüzde 50,44’ü tarımsal sulamada, yüzde 49,56’sı içme ve kullanma amacıyla değerlendirildi. Uşak’ın içme suyu sağladığı tek yüzeysel kaynağın Küçükler Barajı olduğu belirtildi.
Kışladağ’ın 2025 Yılı Tüketimi Açıklanmadı
Çevre Durum Raporu’nda Kışladağ Altın Madeni’nin 2025 yılında kuyulardan çektiği veya tükettiği toplam su miktarına yer verilmedi. Bu nedenle kamuoyuna yansıyan “Kışladağ yılda 1,5 milyon metreküp su kullanıyor” bilgisi, söz konusu raporun verisi olarak gösterilemiyor.
TÜPRAG’ın açıklamasına göre Kışladağ Altın Madeni’ne DSİ tarafından yıllık 2,5 milyon metreküp yeraltı suyu kullanma izni verildi. Şirket, 2024 yılında bu miktarın yüzde 47’sinin kullanıldığını bildirdi. Bu oran yaklaşık 1 milyon 175 bin metreküpe karşılık geliyor. Ancak rakam, şirketin 2024 yılına ilişkin beyanına dayanıyor, 2025 yılına ait resmi tüketim miktarını göstermiyor. Bu nedenle iki OSB’nin 2025 yılı tüketimi ile Kışladağ’ın farklı bir yıla ait şirket beyanını karşılaştırarak “dört kat” veya “beş kat” şeklinde kesin bir sonuca ulaşmak sağlıklı değil.
Rapordaki 3 Bin 900 Metreküp Tüketim Değil
Raporda Kışladağ’ı işleten TÜPRAG’ın tesisine ilişkin günlük ortalama 3 bin 900 metreküp atık su deşarjı bilgisi bulunuyor. Ancak bu rakam yeraltından çekilen temiz su veya toplam üretim tüketimi anlamına gelmiyor. Belgede, maden sahasına düşen yağmur suları ile açık ocak ve pasa alanlarından gelen suların sızdırmaz göletlerde toplandığı, arıtıldıktan sonra ağırlıklı olarak üretim ve sulamada yeniden kullanıldığı belirtiliyor. İhtiyaç fazlası suyun ise çevre izni kapsamında deşarj edildiği aktarılıyor. Dolayısıyla atık su deşarj miktarı ile madenin yeraltı suyu tüketimi birbirinin yerine kullanılamaz.
Kayıp-Kaçak Rakamı Resmi Raporda Yok
Uşak’ın şebekesindeki kayıp-kaçak oranının yüzde 40’ın üzerinde olduğu ve yılda yaklaşık 7–7,5 milyon metreküp suyun kaybedildiği yönündeki rakamlar da Çevre Durum Raporu’nda yer almıyor. Yaklaşık 7–7,5 milyon metreküplük kayıp, AK Parti Uşak Milletvekili İsmail Güneş’in açıklamalarında dile getirildi. Bu rakamın bağımsız bir teknik ölçüm veya Çevre Durum Raporu verisi olarak değil, Güneş’in açıklaması olarak aktarılması gerekiyor.
Prof. Dr. Mustafa Öztürk de daha önce yayımlanan değerlendirmesinde, şebekeye verilen su ile faturalandırılan tüketim arasındaki farkın 7 milyon 720 bin metreküp düzeyinde olduğunu ileri sürdü. Ancak 2025 Çevre Durum Raporu, Uşak Belediyesi için şebekeye verilen su, tahakkuk eden tüketim ve fiziki kayıpları birlikte gösteren güncel bir bilanço sunmuyor.
Su Bilançosunun Açıklanması Gerekiyor
Uşak’ın su krizindeki gerçek kayıp-kaçak miktarının belirlenebilmesi için belediyenin aynı döneme ait şebekeye verilen suyu, faturalandırılan tüketimi, sayaç ve tahakkuk farklarını, boru arızalarını ve fiziki kayıpları açıklaması gerekiyor. Mevcut resmi veriler, yeraltı suyu üzerindeki en büyük payın tarıma ait olduğunu, sanayinin de toplam kullanımda önemli bir yer tuttuğunu gösteriyor. Buna karşılık Kışladağ’ın 2025 yılı fiili tüketimi ve belediye şebekesindeki güncel kayıp miktarı açıklanmadığı için su krizinin sorumluluğunu yalnızca bir kuruma veya işletmeye yükleyen kesin değerlendirmeler mevcut verilerle doğrulanamıyor.
Uşak’ın önündeki temel ihtiyaç, tarım, sanayi, madencilik ve içme suyu kullanımını aynı yıl ve aynı ölçüm yöntemiyle gösteren, kamuoyuna açık ve denetlenebilir bir su bilançosu hazırlanması. (Kaynaklar: Uşak İli 2025 Yılı Çevre Durum Raporu, TÜPRAG’ın Kışladağ su kullanımına ilişkin açıklaması ve TBMM tutanaklarına yansıyan İsmail Güneş açıklaması.)
