(ÖZEL HABER) - Uşak mutfak kültüründe geçmişi eskiye dayanan helvanın yapımı, bileşenlerinden paketlenmesine kadar coğrafi işaret belgesinde ayrıntılı olarak tanımlanıyor. Şeker ağdasının kıvamı, tahinle karıştırılması ve kırılgan yapısı korunarak yoğrulması, üretimin temel aşamalarını oluşturuyor. Uşak Ticaret ve Sanayi Odasının 31 Ocak 2021 tarihinde yaptığı başvuru sonucunda Uşak Helvası, 20 Nisan 2022’de 1088 tescil numarasıyla mahreç işareti aldı. Coğrafi işaretin koruma başlangıcı ise başvuru tarihi olan 31 Ocak 2021 olarak belirlendi.
Şeker Ağdası 130 Derecede Hazırlanıyor
Tescil belgesinde yer alan üretim yöntemine göre ilk aşamada su ve şeker, çırpma paletleri bulunan buharlı kazanlarda 130 dereceye kadar kaynatılıyor. Macun kıvamına getirilen şeker ağdasına çöven suyu eklenerek karıştırma işlemine devam ediliyor. Hazırlanan karışımın kıvamı, iki parmak arasında bastırılarak kontrol ediliyor. Bu aşamada ağdanın sert ve kırılgan bir yapıya, beyaz ve köpüklü bir görünüme ulaşması gerekiyor.
Tahin Bakır Kazanda Ekleniyor
Şeker ağdası, 10–15 dakika bekletildikten sonra yarım küre biçimindeki bakır kazana aktarılıyor. Üzerine tahin eklenen karışım, gıdayla temasa uygun helva küreğiyle dairesel hareketler yapılarak 10–15 dakika karıştırılıyor. Bu işlem sırasında sitrik asit de ilave ediliyor. Uşak Helvası sade hazırlanabildiği gibi isteğe bağlı olarak fındık içi, kakao veya coğrafi işaretle tescilli Antep Fıstığı kullanılarak da üretilebiliyor.
Kırılgan Yapısı Bozulmadan Elle Yoğruluyor
Üretimin sonraki aşamasında tahin ile şeker ağdasının tam olarak karışması için elle yoğurma işlemine geçiliyor. Isıya dayanıklı eldivenlerle yapılan bu işlem 8–10 dakika sürüyor. Yoğurma sırasında ağdanın telli ve kırılgan yapısının bozulmaması gerekiyor. Ardından karışım, sıcaklığı 70–75 dereceye düşünceye kadar 50–60 dakika bekletiliyor. Gıdayla temasa uygun plastik veya paslanmaz çelikten üretilmiş 8–10 kilogramlık kalıplara alınan helva, ortam sıcaklığına kadar soğuması için bekletme odalarında bir gün tutuluyor.
Ertesi Gün Paketleniyor
Kalıplardan ertesi gün çıkarılan Uşak Helvası, 250, 500 veya 1000 gramlık paketler halinde satışa hazırlanıyor. Tescil belgesine göre ürünün raf ömrü, serin ve kuru yerde muhafaza edilmesi koşuluyla bir yıl. Ambalaj üzerinde “Uşak Helvası” ibaresi ve mahreç işareti ambleminin bulunması gerekiyor. Bunların ambalajda kullanılamadığı durumlarda ise işletmede kolayca görülebilecek şekilde bulundurulması şartı aranıyor.
Bütün Üretim Aşamaları Uşak’ta Yapılmalı
Uşak Helvasının kentle bağı, yöredeki üretim geçmişine ve mutfak kültüründeki yerine dayanıyor. Bu nedenle coğrafi işaret kapsamında bütün üretim aşamalarının Uşak ili sınırları içinde gerçekleştirilmesi gerekiyor. Denetimler, Uşak Ticaret ve Sanayi Odası’nın koordinasyonunda; İl Tarım ve Orman Müdürlüğü, Uşak Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Gıda Mühendisliği Bölümü ve odadan birer uzmanın yer aldığı üç kişilik merci tarafından yürütülüyor. Düzenli olarak yılda bir kez yapılan denetimler, gerekli görülen durumlarda ve şikayet üzerine de gerçekleştirilebiliyor. Kontrollerde kullanılan bileşenler ve miktarları, üretim yöntemine uygunluk ile coğrafi işaret ibaresi ve ambleminin kullanımı inceleniyor.
