Türkiye'nin yaş meyve ve sebze sektörü, son 22 yılda üretimden ihracata uzanan süreçte dikkat çekici bir büyüme kaydetti. Ege Yaş Meyve Sebze İhracatçıları Birliği tarafından paylaşılan verilere göre, 2002 yılında 1 milyon 337 bin ton olan yaş meyve ve sebze ihracatı, 2024 yılı sonunda yüzde 175 artışla 3 milyon 669 bin tona yükseldi. TÜİK verilerinden yapılan derlemeye göre patates, kuru soğan, domates, hıyar, biber, karpuz, elma, şeftali-nektarin, kayısı, kiraz, portakal, mandalina, limon, incir, kivi, muz, üzüm, çilek ve nar gibi ürünlerde üretim ve ihracat performansı incelendi.
Üretim 50 Milyon Tonu Aştı
Sektörün temelini oluşturan 20 üründe toplam üretim, 2002 yılında 34 milyon 292 bin ton seviyesindeyken 2024 yılında yüzde 50 artışla 51 milyon 560 bin tona ulaştı. Ancak 2025 yılında yaşanan iklim kaynaklı olumsuzluklar nedeniyle üretim yüzde 14 gerileyerek 44 milyon 350 bin ton seviyesine düştü.
İhracatın Üretimdeki Payı Arttı
2002 yılında üretilen yaş meyve ve sebzenin yalnızca yüzde 3,8'i ihraç edilirken, 2024 yılında bu oran yüzde 7,1'e yükseldi. Böylece sektör, üretim artışının çok üzerinde bir ihracat performansı ortaya koydu.
Ege Yaş Meyve Sebze İhracatçıları Birliği Başkanı Cengiz Balık, Türkiye'nin yaş meyve ve sebze üretimindeki gücünü uluslararası pazarlara daha etkin taşıdığını belirterek, "2002-2024 döneminde üretim yaklaşık yüzde 50 artarken ihracatımız yüzde 175'in üzerinde büyüdü. Bu tablo sektörümüzün dünya pazarlarında güçlü bir rekabet gücüne ulaştığını gösteriyor" dedi.
Mandalina İhracatın Lokomotifi Oldu
Sektörde ihracatın yıldız ürünlerinden biri mandalina oldu. 2002 yılında 247 bin ton olan mandalina ihracatı, 2024 yılında 702 bin tona yükselirken 2025 yılında ise 1 milyon ton sınırına yaklaştı. Türkiye, ürettiği mandalinanın yaklaşık yüzde 45'ini ihraç ederek 913 milyon dolarlık döviz geliri elde etti.
Elma İhracatında Rekor Artış
Son 22 yılda en dikkat çekici yükselişlerden biri elma ihracatında yaşandı. 2002 yılında 14 bin ton olan elma ihracatı, 2024 yılında 315 bin tona çıkarak yüzde 2 bin 100'ün üzerinde artış gösterdi. Elma ihracatından elde edilen gelir ise 190 milyon dolara ulaştı.
Yeni İhracat Kalemleri Öne Çıktı
2002 yılında ihracatı bulunmayan incir, kivi, çilek ve muz da yıllar içinde önemli ihraç ürünleri arasına girdi. Günümüzde incirde 23 bin ton, çilekte 20 bin 854 ton, kivide 7 bin 230 ton ve muzda 4 bin 679 ton ihracat gerçekleştiriliyor.
Katma Değerli İhracat Güçlendi
Sektör yalnızca ihracat miktarında değil, birim fiyatlarda da önemli artış sağladı. 2002 yılında kilogram başına 0,58 dolar olan ortalama ihracat değeri, 2024 yılı sonunda 1,28 dolara yükseldi. Böylece Türk yaş meyve ve sebze ürünleri dünya pazarlarında daha yüksek katma değer oluşturan ürünler haline geldi.
İklim Değişikliği Uyarısı
Başkan Cengiz Balık, iklim değişikliğinin tarımsal üretim üzerindeki etkilerine de dikkat çekti. Don, kuraklık, aşırı sıcaklıklar ve düzensiz yağışların üretimi doğrudan etkilediğini belirten Balık, sektörün sürdürülebilir büyümesi için modern sulama sistemleri, tarımsal teknoloji yatırımları ve iklim dirençli üretim modellerinin önem kazandığını söyledi.
2026 Hedefi 4,5 Milyar Dolar
2025 yılında yaş meyve ve sebze ihracatının 3 milyar 704 milyon dolara ulaştığını aktaran Balık, sektörün 2026 yılı hedefinin 4,5 milyar doların üzerine çıkmak olduğunu belirtti. Türkiye'nin iklim çeşitliliği, üretim kapasitesi ve lojistik avantajlarıyla dünyanın önde gelen yaş meyve ve sebze tedarikçilerinden biri olmaya devam edeceğini ifade etti. (Kaynak: EİB)
