Depremden etkilenen illerde kültürel mirasın yeniden ayağa kaldırılması için yürütülen çalışmaların toplam yatırım tutarının yaklaşık 34 milyar liraya ulaştığını belirten Ersoy, arkeolojik kazılardan yurt dışına kaçırılan eserlerin iadesine ve Ayasofya restorasyonuna kadar devam eden çalışmalar hakkında da bilgi verdi. Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, Kahramanmaraş'ta gazetecilerle bir araya gelerek Bakanlığın kültür, sanat, arkeoloji ve restorasyon alanında yürüttüğü çalışmaları değerlendirdi. Ersoy'un açıklamalarında Türkiye Kültür Yolu Festivali'nin genişleme takvimi, deprem bölgesindeki tarihî yapıların restorasyonu ve Türkiye genelinde devam eden arkeolojik çalışmalar öne çıktı.
Kültür Yolu Festivali 32 Şehre Çıkacak
Türkiye Kültür Yolu Festivali 2027 yılında 32 şehirde gerçekleştirilecek. 2026 yılında 26 şehirde düzenlenen festivale 2027'de Balıkesir, Denizli, Hatay, Kocaeli, Muğla ve Tekirdağ da dahil edilecek. Bakan Ersoy, son 6 şehrin eklenmesiyle Türkiye'deki 30 büyükşehrin tamamının festival programında yer alacağını söyledi. Nevşehir ve Çanakkale'nin de özel kültürel önemleri ve alan başkanlıkları nedeniyle programda bulunduğunu belirten Ersoy, festival düzenlenen 32 şehrin Türkiye nüfusunun yaklaşık yüzde 65'ini kapsayacağını ifade etti.
Deprem Bölgesindeki Kültürel Mirasa 34 Milyar Lira
Ersoy'un verdiği bilgilere göre depremden etkilenen illerde Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü ile Vakıflar Genel Müdürlüğü tarafından yürütülen tamamlanmış, devam eden ve planlanan çalışmaların toplam yatırım büyüklüğü yaklaşık 34 milyar liraya ulaştı. Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü 79 işi tamamlarken 17 çalışmanın devam ettiği, projelendirmesi tamamlanan 4 yeni iş için de ihale sürecine geçileceği bildirildi.
Bu çalışmalar için yaklaşık 12,2 milyar liralık kaynak ayrıldı.
Vakıflar Genel Müdürlüğünün sorumluluğundaki 678 tescilli eserin ise 377'sinin depremde farklı seviyelerde hasar gördüğü açıklandı. Hasarlı eserlerin 209'u tamamlanarak yeniden kullanıma açıldı. Yıl sonuna kadar 58, 2027'nin ilk altı ayında ise kalan 110 eserin tamamlanması hedefleniyor.
Tarihi Yapı Sahiplerine 5 Milyon Liraya Kadar Hibe
Deprem bölgesindeki özel mülkiyete ait tescilli tarihî yapılar için de destek programı uygulanıyor. Bakan Ersoy, restorasyon projeleri için 750 bin liraya kadar proje desteği, uygulama aşamasında ise hasarın durumuna göre 5 milyon liraya kadar hibe verilebildiğini açıkladı. Ersoy, bu desteğin kredi olmadığının altını çizerek doğrudan hibe şeklinde sağlandığını belirtti. Bugüne kadar 1.297 proje başvurusu alınırken 300'ün üzerinde yapı sahibinin proje aşamasını tamamlayarak uygulama sözleşmesi imzaladığı bildirildi.
Arkeolojik Kazılarda Yeni Dönem
Türkiye genelindeki arkeolojik kazılara ilişkin bilgiler de paylaşan Ersoy, kazı başkanlığı sayısının 157'den 267'ye yükseldiğini açıkladı. 12 aylık kazı programının yıl boyunca sürekli toprak kazılması şeklinde uygulanmadığını belirten Ersoy, uygun mevsimlerde kazıların sürdüğünü; diğer dönemlerde ise belgeleme, raporlama, restorasyon ve bilimsel çalışmalar yapıldığını söyledi. Ersoy, kazı çalışmalarının hızlandırıldığı yönündeki değerlendirmelere ilişkin, “Biz hızlı kazı yapmıyoruz. Yoğun kazı yapıyoruz” ifadelerini kullandı.
Geleceğe Miras Projesi kapsamında yaklaşık 3-4 bin uzman, arkeolog, sanat tarihçisi ve teknik personelin yanı sıra yaklaşık 6 bin işçinin sahada görev yaptığı belirtildi.
Taş Tepeler'de 20 Alan Bulunuyor
Göbeklitepe'nin de içerisinde bulunduğu Taş Tepeler Projesi'ne ilişkin yeni bilgiler paylaşan Ersoy, kamuoyuna açıklanan 12 Neolitik alanın yanında henüz açıklanmayan 8 alan daha bulunduğunu bildirdi. Böylece proje kapsamındaki alan sayısı 20'ye ulaşıyor. Ersoy, Türkiye'nin arkeolojik potansiyelinin halen küçük bir bölümünün gün yüzüne çıkarıldığını, yaklaşık 70 yıldır kazı yapılan Hierapolis'te bile kazılan alanın yüzde 3,5 civarında olduğunu söyledi.
Yaklaşık 9 Bin Kültür Varlığı Türkiye'ye Döndü
Yurt dışına kaçırılan tarihî eserlerin Türkiye'ye getirilmesi için yürütülen çalışmalar da devam ediyor. Ersoy, bugüne kadar yaklaşık 9 bin kültür varlığının Türkiye'ye dönüşünün sağlandığını açıkladı. Türkiye'nin kültür varlığı kaçakçılığıyla mücadele kapsamında 14 ülkeyle iş birliği yaptığını belirten Ersoy, bazı iade süreçlerinin yapılan protokoller sayesinde 8-9 yıldan 7-8 aya kadar indirilebildiğini ifade etti.
Ayasofya İçin Hedef 2027 Sonu
Ayasofya'da devam eden restorasyon çalışmalarına da değinen Bakan Ersoy, yapının ana kubbesi, cepheleri ve yer altındaki bölümlerinde kapsamlı çalışmalar yürütüldüğünü söyledi. Kubbenin kontrollü şekilde açılmasının ardından radar ve lazer taramaları yapılarak görünmeyen çatlakların, boşlukların ve yapısal sorunların tespit edilmesi planlanıyor. Ayasofya'nın altındaki galeriler ve geçitlerde de temizlik, nem kontrolü ve güçlendirme çalışmaları sürüyor.
Bakanlığın hedefi, 2027 yılı sona ermeden Ayasofya'nın dış cephesindeki çalışmaların büyük bölümünü tamamlamak ve iskelelerin önemli bölümünü kaldırmak. Alt katlarda ve ziyaretçilerin görmediği bölümlerdeki restorasyon çalışmalarının ise bu tarihten sonra da devam edebileceği belirtiliyor. (Kaynak: Kültür ve Turizm Bakanlığı)
