(ÖZEL HABER) - Uşak merkez istasyonunda PM10 ortalaması ulusal yıllık sınır değerin üzerine çıkarken trafik istasyonunda sınırın altında kaldı. Ancak özellikle PM2.5 ölçümlerindeki veri eksikliği, Uşak’ın hava kalitesi hakkında kesin bir değerlendirme yapılmasını güçleştiriyor. Birleşmiş Milletler tarafından ilan edilen “Mavi Bir Gökyüzü İçin Uluslararası Temiz Hava Günü”, her yıl 7 Eylül’de hava kirliliğinin insan sağlığı ve çevre üzerindeki etkilerine dikkat çekmek amacıyla düzenleniyor. Uşak’ın hava kalitesine ilişkin son ölçümler ise kentte özellikle havada asılı kalan parçacıklar konusunda izlenmesi gereken bir tablo bulunduğunu gösteriyor.
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’nın Ulusal Hava Kalitesi İzleme Ağı’nda Uşak ve Uşak-Trafik adıyla iki ayrı istasyon bulunuyor. İki istasyonun 5 Eylül 2025 ile 5 Eylül 2026 arasındaki verileri incelendiğinde en dikkat çekici sonuç PM10 ölçümlerinde ortaya çıktı. Uşak merkez istasyonunda son bir yıllık PM10 ortalaması metreküpte 42,07 mikrogram olarak hesaplandı. Türkiye’de PM10 için uygulanan yıllık sınır değer ise metreküpte 40 mikrogram. Buna göre merkez istasyonunun ortalaması ulusal sınırın 2,07 mikrogram üzerinde gerçekleşti.
Ancak bu istasyonda bir yıl boyunca alınması gereken 8 bin 754 saatlik verinin 6 bin 969’u sisteme yansıdı. PM10 ölçümlerindeki veri oranı yüzde 79,61’de kaldığı için ortaya çıkan ortalamanın eksik saatler dikkate alınarak değerlendirilmesi gerekiyor. Merkez istasyonunda söz konusu dönemin en yüksek PM10 değeri 28 Mart 2026 saat 09.00’da metreküpte 193,79 mikrogram olarak kaydedildi. Uşak-Trafik istasyonunda ise son bir yıllık PM10 ortalaması metreküpte 36,71 mikrogram oldu. Bu değer ulusal yıllık sınırın altında kalırken ölçüm verilerinin yüzde 96,54’ünün sisteme aktarılması dikkat çekti. Aynı istasyonda en yüksek PM10 seviyesi 18 Aralık 2025 saat 11.00’de 248,37 mikrograma kadar yükseldi.
Böylece yıllık ortalamada trafik istasyonu ulusal sınırın altında kalmasına rağmen belirli gün ve saatlerde çok daha yüksek parçacık yoğunluklarının ölçüldüğü görüldü. Dünya Sağlık Örgütünün PM10 için önerdiği yıllık kılavuz değerin 15 mikrogram olduğu dikkate alındığında iki istasyonun ortalaması da bu seviyenin üzerinde bulunuyor.
Uşak’ın 5 Eylül 2026 saat 09.00’daki en güncel değerleri Uşak-Trafik istasyonundan alındı. Bu saatte PM10 değeri 47,04, PM2.5 değeri 32,35, azotdioksit değeri ise metreküpte 23,89 mikrogram olarak ölçüldü. PM10 değeri ulusal indeks sınıflandırmasında “iyi” aralığında bulunurken PM2.5 ölçümü “orta” aralığa karşılık geliyor. Uşak merkez istasyonunda ise 5 Eylül sabahı güncel veri bulunmadığı, son ölçümlerin 4 Eylül saat 17.00’de kesildiği görüldü. Merkez istasyonunda PM2.5 parametresine ilişkin son bir yıl boyunca hiç veri kaydedilmedi.
Uşak-Trafik istasyonunda PM2.5 ölçümü bulunmasına rağmen son bir yıllık veri oranı yalnızca yüzde 5,55 seviyesinde kaldı. Bu nedenle sistemde görünen 18,88 mikrogramlık ortalamanın Uşak’ın bir yıllık PM2.5 durumunu temsil eden sağlıklı bir yıllık ortalama olarak değerlendirilmesi mümkün değil. Uşak merkez istasyonunda son bir yıllık azotdioksit ortalaması 38,60 mikrogram olarak ölçüldü. Bu değer, 40 mikrogramlık ulusal yıllık sınırın hemen altında kaldı. Ancak bu parametrede de veri tamlığı yüzde 87 olarak gerçekleşti. Uşak-Trafik istasyonundaki azotdioksit ortalaması ise 15,78 mikrogram oldu.
Uşak’ta sanayi faaliyetleri, motorlu taşıt trafiği, yol ve inşaat kaynaklı toz ile kış aylarında kullanılan katı yakıtlar hava kalitesi açısından izlenmesi gereken başlıklar arasında bulunuyor. Ancak ölçüm istasyonlarındaki değerler tek başına kirliliğin hangi kaynaktan ne oranda geldiğini göstermiyor. Bunun için mevsimlere, rüzgâr yönlerine ve emisyon kaynaklarına dayanan ayrı bir bilimsel çalışma yapılması gerekiyor.
Verilerin ortaya koyduğu en önemli sonuç, Uşak havasının yalnızca anlık “iyi” veya “orta” ifadeleriyle değerlendirilmesinin yeterli olmadığı. Merkez istasyonunda PM10 ortalamasının ulusal sınırı aşması, iki istasyonda da Dünya Sağlık Örgütü kılavuz değerlerinin üzerinde kalınması ve PM2.5 verilerindeki ciddi eksiklik, hava kalitesinin daha düzenli ve kapsamlı biçimde izlenmesi gerektiğini gösteriyor. (Kaynak: Veriler Ulusal Hava Kalitesi İzleme Ağı)
