Büyük Taarruz’un 26 Ağustos 1922’de başlamasının ardından cephede yaşanan gelişmeler yalnızca kara birliklerinin raporlarına değil, Türk uçaklarının gerçekleştirdiği hava keşiflerine de yansıdı. Bu keşiflerde kayda geçen noktalardan biri bugün Uşak sınırları içerisinde bulunan Kabaklar İstasyonu ve Banaz-Kabaklar arasındaki demiryolu hattı oldu. Uşaklı araştırmacı ve belgeselci Alp Arslan Dur’un gündeme taşıdığı askeri tarih belgelerinde, bölgede önemli miktarda Yunan kuvvetinin batı yönündeki hareketine ilişkin ayrıntılar bulunuyor.
Banaz ile Kabaklar Arasında Yaklaşık İki Tümenlik Kuvvet
Dönemin hava keşif raporlarına göre Banaz İstasyonu ile Kabaklar İstasyonu arasında, demiryolunun küçük bir kavis yaptığı bölgede yaklaşık iki tümen büyüklüğünde Yunan kuvveti tespit edildi. Raporda birliklerin yürüyüş yönünün batıya doğru olduğu belirtilirken, kuvvetlerin tren hattı boyunca çeşitli kollar halinde ilerlediği kaydedildi. Keşif sırasında Yunan birliklerinin farklı sınıflarının birbirine karışmış durumda olduğu da rapora yansıdı. Bu kayıtlar, Büyük Taarruz sırasında cephedeki gelişmelerin ardından Yunan birliklerinin Uşak yönündeki hareketinin havadan da takip edildiğini gösteriyor.
Sırtlarda Yunan Süvarileri Tespit Edildi
Hava keşfinde yalnızca demiryolu hattındaki birlikler kayda geçirilmedi. Rapora göre yaklaşık iki tümenlik kuvvetin kuzeydoğusunda bulunan sırtlarda, iki alay civarında Yunan süvarisi de tespit edildi. Süvari birliklerinin tepelerin gerisinde dağınık halde bulunduğu bilgisi keşif raporuna işlendi. Böylece Banaz-Kabaklar hattındaki askeri hareketlilik, demiryolunu takip eden birliklerle sınırlı kalmadı; hattın çevresindeki yüksek kesimlerde bulunan süvari unsurları da Türk hava keşiflerinin takibine girdi.
Kabaklar İstasyonu da Raporda Yer Aldı
Keşif raporunun Uşak açısından dikkat çeken bölümlerinden biri doğrudan Kabaklar İstasyonu’na ilişkin. Belgelere göre başka bir Yunan grubunun öncü kısmının Kabaklar İstasyonu’nda demiryolunu geçerek batı yönünde ilerlediği havadan belirlendi. Böylece bugün sakin bir demiryolu noktası görünümündeki Kabaklar İstasyonu’nun, Büyük Taarruz günlerinde askeri birliklerin hareket güzergâhlarından biri olduğu dönemin raporlarına yansıdı.
Alp Arslan Dur: “Bugün Sessiz Bir Demiryolu Görüyoruz”
Uşaklı araştırmacı ve belgeselci Alp Arslan Dur, askeri belgelerdeki kayıtların bölgenin Milli Mücadele tarihindeki yerini ortaya koyduğunu belirtti. Dur, Kabaklar çevresinin bugünkü görünümü ile 1922’de yaşanan askeri hareketlilik arasındaki farkı şu sözlerle anlattı:
“Bugün bu ovaya baktığımızda sessiz bir demiryolu görüyoruz. Ancak 1922’de burası, Büyük Taarruz’un ardından batıya doğru çekilen Yunan kuvvetlerinin hareket güzergâhlarından biriydi.”
Arşiv kayıtlarında Banaz ve Kabaklar isimlerinin doğrudan yer alması, Büyük Taarruz ve sonrasındaki askeri hareketliliğin Uşak coğrafyasındaki güzergâhlarının izlenebilmesine de imkân veriyor. Bugün demiryolu hattının geçtiği Banaz-Kabaklar güzergâhı, 1922 tarihli hava keşif raporlarında birliklerin konumları, ilerleme yönleri ve yaklaşık mevcutlarıyla birlikte kayıt altına alınmış durumda. (Foto: Alp Arslan Dur)
Kaynak: Askerî Tarih Belgeleri Dergisi (ATBD), Yıl 52, Sayı 116, s. 146–152; Harp Tarihi Vesikaları Dergisi, Yıl 16, Sayı 62, Aralık 1967, s. 327–334.
