(ÖZEL HABER) – Uşak Murat Dağı Yok Olmasın Platformu Sözcüsü Funda Öz Akcura’nın “TÜPRAG Uşak’a ne veriyor? Uşak ve kamu kaynakları TÜPRAG’a ne veriyor?” sorusunun ardından ulaşılabilen resmi kayıtları, şirket açıklamalarını, SGK düzenlemelerini ve vergi mevzuatını inceledik. Uşak’ın Ulubey ve Eşme ilçeleri sınırlarında faaliyet gösteren Kışladağ Altın Madeni, yaklaşık 20 yıldır kentin en büyük özel sektör yatırımlarından biri olarak öne çıkıyor.
Madende gerçekleştirilen üretim ve sağlanan istihdamın yanında şirket adına geçmiş yıllarda düzenlenen yatırım teşvik belgeleri de Kışladağ’ın ekonomik boyutunun bir parçasını oluşturuyor. Konunun yeniden gündeme gelmesine TÜPRAG tarafından Uşak’a yaptırılacak Öğretmenevi ve Akşam Sanat Okulu üzerinden başlayan tartışma neden oldu.
Muratdağı Yok Olmasın Platformu Sözcüsü Funda Öz Akcura, yatırımın kamuoyuna anlatılan sosyal katkısının yanında şirket açısından oluşabilecek vergisel sonuçların da konuşulması gerektiğini savundu. Akcura ayrıca Kışladağ Altın Madeni yatırımları için geçmişte düzenlenen yatırım teşvik belgelerindeki desteklere dikkat çekerek, “TÜPRAG Uşak’a ne veriyor? Uşak ve kamu kaynakları TÜPRAG’a ne veriyor?” sorularını gündeme taşıdı.
Akcura’nın açıklamasının ardından TÜPRAG’ın Uşak’taki faaliyetleriyle ilgili ulaşılabilen teşvik kayıtlarını, güncel üretim ve istihdam verilerini, vergi mevzuatını ve öğretmenevi projesinin resmi bilgilerini karşılaştırdık. TÜPRAG adına Uşak’ta düzenlenen yatırım teşvik kayıtlarından biri 2012 yılına ait. 13 Ağustos 2012 tarihli kayıtta TÜPRAG Metal Madencilik Sanayi ve Ticaret AŞ adına Uşak’ta modernizasyon yatırımı yer alıyor. Kayıtta yatırımın sabit tutarı 78 milyon TL, öngörülen istihdam ise 64 kişi olarak gösteriliyor.
Söz konusu teşvik kaydında KDV istisnası, gümrük vergisi muafiyeti, faiz desteği, yüzde 80 vergi indirimi, yüzde 40 yatırıma katkı oranı ve 7 yıl sigorta primi işveren hissesi desteği gibi destek unsurları bulunuyor. TÜPRAG adına düzenlenen daha büyük tutarlı bir yatırım teşvik kaydı ise 2019 yılında karşımıza çıkıyor. Sanayi ve Teknoloji Bakanlığının 2019 yılı Ocak-Mart dönemine ilişkin yatırım teşvik kayıtlarında TÜPRAG Metal Madencilik Sanayi ve Ticaret A.Ş.'nin Uşak’taki modernizasyon yatırımı “stratejik yatırım” kapsamında yer aldı.
Kayıtta sabit yatırım tutarı 1 milyar 640 milyon 37 bin 798 TL olarak gösterildi. Aynı kayıtta yatırım kapsamında 500 kişilik istihdam ve yıllık 8 ton altın üretim kapasitesi öngörüldü. Destek unsurları arasında KDV istisnası, gümrük vergisi muafiyeti, faiz desteği, yüzde 90 vergi indirimi, yüzde 50 yatırıma katkı oranı ve 7 yıl sigorta primi işveren hissesi desteği bulunuyor.
Burada yatırım teşvik belgesinde bir desteğin yer alması ile şirketin o destekten fiilen yararlandığı tutarın birbirinden ayrılması gerekiyor.
Kamuya açık ulaşılabilen veriler, TÜPRAG’ın söz konusu yatırım teşvik belgesi kapsamında bugüne kadar fiilen kaç liralık vergi indirimi kullandığını göstermiyor. Aynı nedenle belgede belirtilen yatırıma katkı oranından hareketle şirketin belirli bir tutarda kamu kaynağı aldığı sonucuna varmak mümkün değil. Benzer bir ayrım sigorta primi işveren hissesi desteği için de geçerli. Sosyal Güvenlik Kurumunun yatırım teşviklerine ilişkin açıklamalarında, gerekli şartların yerine getirilmesi halinde yatırım teşvik belgesine bağlı yatırımlarda sigorta primi işveren hissesi desteği uygulanabildiği belirtiliyor. TÜPRAG’ın 2019 tarihli Uşak yatırım teşvik kaydında da 7 yıllık sigorta primi işveren hissesi desteği yer alıyor.
Ancak bu kayıt, TÜPRAG’ın bütün çalışanlarının bütün SGK primlerinin 7 yıl boyunca kamu tarafından karşılandığı anlamına gelmiyor. Şirketin söz konusu destekten hangi dönemlerde, kaç çalışan için ve toplam ne kadar yararlandığını gösteren şirkete özel gerçekleşme verisine kamuya açık kaynaklarda ulaşılamıyor. Kışladağ dosyasının diğer tarafında ise üretim, istihdam ve yatırım rakamları bulunuyor.
TÜPRAG’ın bağlı olduğu Kanada merkezli Eldorado Gold’un açıkladığı 2025 yılı sonuçlarına göre Kışladağ Altın Madeni’nde bir yılda 168 bin 701 ons altın üretildi. Aynı dönemde 169 bin 971 ons altın satışı gerçekleştirildi. Eldorado Gold’un 2025 yılı finansal sonuçlarında Kışladağ’ın yıllık geliri 595,8 milyon dolar olarak açıklandı. Bu rakam Kışladağ’ın 2025 yılı geliri olup, şirketin madenden elde ettiği net kâr anlamına gelmiyor.
Eldorado Gold’un açıkladığı verilere göre 2025 yılında Kışladağ için 104,9 milyon dolar büyüme yatırımı ve 28,1 milyon dolar sürdürülebilir yatırım harcaması gerçekleştirildi.
Bu iki kalemin toplamı yaklaşık 133 milyon dolara ulaştı. Kışladağ’daki istihdam büyüklüğüne ilişkin güncel veriler de Eldorado Gold’un 2025 Sürdürülebilirlik Raporu’nda yer alıyor. Rapora göre 31 Aralık 2025 itibarıyla Kışladağ’da çalışanlar ve yüklenici personelden oluşan saha iş gücü 1.562 kişi olarak kaydedildi. Bu rakama şirket merkezinde görev yapan personel dahil değil.
TÜPRAG ise kendi kurumsal açıklamalarında Kışladağ’da bugüne kadar 650 milyon doların üzerinde yatırım yapıldığını belirtiyor. Bu rakam şirketin kendi açıklamasına dayanıyor. Yerel istihdam konusunda TÜPRAG’ın 2022 yılında yaptığı açıklamada ise o tarihte Kışladağ’daki mevcut iş gücünün yaklaşık yüzde 70’inin bölge halkından oluştuğu ifade edilmişti. Bu oran şirketin 2022 yılına ilişkin açıklaması olup güncel yerel istihdam oranı olarak değerlendirilmemeli.
Kışladağ üzerinden başlayan tartışmanın son ayağında ise Uşak’a yapılacak Öğretmenevi ve Akşam Sanat Okulu bulunuyor. Uşak İl Milli Eğitim Müdürlüğünün resmi açıklamasına göre TÜPRAG Metal Madencilik Sanayi ve Ticaret AŞ Uşak Şubesi ile Uşak İl Milli Eğitim Müdürlüğü arasında 20 Ekim 2025 tarihinde “TÜPRAG Öğretmenevi ve Akşam Sanat Okulu Yapımı Protokolü” imzalandı. Açıklanan proje bilgilerine göre tesis yaklaşık 10 bin 800 metrekare kapalı alana sahip olacak. Binada 84 oda ve minimum 168 yatak bulunacak.
Uşak Murat Dağı Yok Olmasın Platformu Sözcüsü Funda Öz Akcura ise yaptığı açıklamada tesisin tam adındaki “Akşam Sanat Okulu” ifadesine dikkat çekerek konunun vergi mevzuatı yönünden de değerlendirilmesi gerektiğini savundu. Gelir İdaresi Başkanlığının ilgili düzenlemelerinde akşam sanat okullarının “okul” kapsamında değerlendirildiği görülüyor.
Vergi mevzuatı, belirlenen kamu kurum ve kuruluşlarına bağışlanmak üzere yaptırılan okul ve mevzuatta sayılan bazı tesislerin inşası nedeniyle yapılan harcamaların, gerekli şartların sağlanması halinde gelir veya kurum kazancının tespitinde indirim konusu yapılabilmesine imkan tanıyor. Ancak bu düzenlemenin varlığı, TÜPRAG’ın Uşak’taki Öğretmenevi ve Akşam Sanat Okulu yatırımı nedeniyle belirli bir tutarda vergi avantajından fiilen yararlandığını tek başına göstermiyor.
Bugün itibarıyla şirketin bu proje kapsamında söz konusu vergi uygulamasından yararlanıp yararlanmadığını veya yararlanacaksa bunun parasal karşılığının ne olacağını gösteren şirkete özel kamuya açık bir gerçekleşme belgesine ulaşılamıyor. Bu nedenle öğretmenevinin yapım maliyetinin tamamının TÜPRAG tarafından “vergiden düşüleceği” şeklinde kesin bir değerlendirme yapmak mevcut bilgilerle mümkün değil. Tesisin adı konusunda da başka bir ayrıntı bulunuyor.
“Öğretmenevi ve Akşam Sanat Okulu” tanımı yalnızca TÜPRAG’ın Uşak’taki projesine özgü değil. Milli Eğitim Bakanlığı bünyesinde öğretmenevleri ve akşam sanat okulları aynı kurumsal yapı içerisinde kullanılan bir adlandırmaya sahip. Bu nedenle mevcut belgeler, Uşak’taki tesisin adına “Akşam Sanat Okulu” ifadesinin yalnızca vergi avantajı elde etmek amacıyla eklendiğini ortaya koymuyor. Ulaşılabilen veriler bir arada değerlendirildiğinde Kışladağ dosyasının iki farklı ekonomik yönü bulunuyor. Bir tarafta Eldorado Gold tarafından açıklanan 2025 yılı için 168 bin 701 ons altın üretimi, 595,8 milyon dolarlık gelir, 1.562 kişilik saha iş gücü ve yaklaşık 133 milyon dolarlık büyüme ile sürdürülebilir yatırım harcaması yer alıyor.
TÜPRAG da kendi açıklamalarında Kışladağ’a bugüne kadar 650 milyon doların üzerinde yatırım yaptığını belirtiyor. Diğer tarafta ise TÜPRAG adına geçmiş yıllarda düzenlenen yatırım teşvik kayıtlarında KDV istisnası, gümrük vergisi muafiyeti, faiz desteği, vergi indirimi, yatırıma katkı oranı ve sigorta primi işveren hissesi desteği gibi unsurlar bulunuyor. Ancak bu desteklerin TÜPRAG tarafından fiilen kullanılan toplam parasal karşılığını kamuya açık mevcut veriler üzerinden hesaplamak mümkün değil.
Uşak açısından yaklaşık 20 yıllık Kışladağ bilançosunun tam olarak çıkarılabilmesi için bu nedenle halen cevap bekleyen önemli sorular bulunuyor. TÜPRAG’ın yatırım teşvik belgeleri kapsamında bugüne kadar fiilen yararlandığı vergi indirimlerinin toplamı ne kadar? Sigorta primi işveren hissesi desteğinin gerçekleşmiş parasal karşılığı ne kadar? KDV ve gümrük vergisi istisnalarından fiilen ne ölçüde yararlanıldı? Buna karşılık Kışladağ faaliyetleri kapsamında bugüne kadar kamuya ödenen vergi ve devlet hakkının toplamı ne kadar?
Uşak ve çevresindeki firmalardan gerçekleştirilen yerel satın almaların ekonomik büyüklüğü ne kadar?
Öğretmenevi ve Akşam Sanat Okulu’nun kesin yapım maliyeti ne olacak ve bu yatırımın vergi mevzuatı açısından nasıl değerlendirileceği kesinleşti mi? Bu soruların yanıtları kamuoyuyla paylaşıldığında Funda Öz Akcura’nın gündeme taşıdığı “TÜPRAG Uşak’a ne veriyor? Uşak ve kamu kaynakları TÜPRAG’a ne veriyor?” sorularına gerçekleşmiş rakamlar üzerinden daha kapsamlı bir cevap vermek mümkün olacak. Bugün ulaşılabilen resmi ve kurumsal verilerin gösterdiği ise şu: Kışladağ, yüksek üretim, yatırım ve istihdam rakamlarına sahip büyük ölçekli bir madencilik işletmesi. TÜPRAG adına Uşak’taki yatırımlar için geçmiş yıllarda çeşitli vergi, prim ve yatırım desteklerini içeren yatırım teşvik belgeleri de düzenlenmiş durumda.
Uşak açısından eksik kalan bölüm, ekonomik katkılarla fiilen kullanılan kamu teşviklerinin yaklaşık 20 yıllık gerçekleşmiş tutarlarının aynı bilanço içerisinde kamuoyuna açık şekilde görülebilmesi.
