Dolay köyün ilk kuruluşu ve kimler kurmuşlardır?
Yanık denilen yere ilk gelenler, Kayseri havalisinden batıya göç eden Avşar boyundan Çepni cemaatlerinden olup, Bursa Vilayet-i Kütahya Sancağı, Uşak kazası, Banaz Nahiyesinden, Afyonkarahisar -1 sahip Sancağı, Sandıklı kazasına geçmişlerdir. Tahmini olarak 450 yıl önce oba halinde Oba Beyi Goca Osmanoğlu Mısdan, Çepni ağalarından Akkoyunlu Türklerinin torunları olup, Çepni ağalarının oğlu Hakim'dir. Eski adı Mıştantık’tır.
İki oba: 1. Daşlıoğlu 2. Hacı Osman
DAŞLIOĞLU: İlk çocukları, Yusuf, Hacı Mehmet, Hacı İsmail, Halil ASLAN'ın annesi Daşlıoğlunun kızı, Goca ırmızanın, Keremin kardeşi, Ismahan Muhtarın ebesi (Sefer GÖK PINAR) Ömer KARAMERMER'in hanımı. Neslihan kardeşi, Koca Osman'ın oğlu Süleyman'ın hanımıdır. (Benim büyük ebem (ninem) dir. Saip KOÇ (GÖK ÇİMEN), İsmail ŞAHİNER=5. Nesildir.
K.K.= Saip KOÇ (GÖK ÇİMEN)
GOCA OSMAN: Torunlarından 8. Kuşak, Dedem Süleyman (Büyük dedem), Mıstan, Mehmet (KOC), Hacı veliler, Cincililer, Molla Osmanlar (Goca Osman), Daşlı oğlunun eniştesidir. Hacı Osman, Goca Osmanların eniştesidir.
ŞAHANLAR : Ali ağa'nın çocuklarından son kuşaktan Mustafa Habib (ŞAHİNER) vefat ettiler. Bunların Ataları Oğuzların AVŞAR Boyu, Çepni kolundandır. Geldikleri yer: Kayseri'dir. Bilecik'e konmuşlardır. Goca Osman'ın kardeşi Akif Akkoyunlu Türkmenlerinden olup, Anneleri Çepni oğullarından Mıstandık'ın kızıdır.
NOT: Kurucu unsurlar, Daşlıoğlu ve Hacı Osman'ın ahvadından, Daşlıoğlunun günümüzden beş nesil geriye doğru, Goca Osman'ın günümüzden geriye doğru 8. Nesile kaba bilinenler.
KÖYÜN MEVKİLERİ
Yazıtepe: Köyün doğusundadır. ATATÜRK'ün büyük taaruzda kıtalara hücüm emrini yazdığı tepedir.
GERENĞLİK (GEREN) Kıran mevkinin tepesinde, Geren denilen renkli (Bordo,Turkuaz) yağlı,killi bir toprak türünün çıkarıldığı yerdir. Eskiden toprak damlı evlerin üzeri akmasın diye, Gerenğ dökülüp, yurgacık denen silindirik taş ile yurgulanarak sıkıştırılıp, düzeltilirdi. Yağlı ve yapışkan olan gerenğ suyu altına almayıp, sızıntıyı önlerdi.
GELİN KAYASI: Köyün hemen batısında Kıran mevkinden güneye doğru inilen derenin içinde mağara tipi kavukların bulunduğu, Şelaleye benzeyen kayalık yerdir. Kenarından köy suyu denilen küçük bir dere akmaktadır. Kenarından eski köy yolu geçmektedir. Bu yol batıya doğru eski sınır mezarlığına bağlayan, Uşak yoluna katılırdı. Doğuya doğru aynı yol sancağı, Sandıklı kazasına bağlıolan köyün yol güzergâhı köy çıkışında Sandıklı yolunu takip eden dar boğaz mevki ve Gara yokuş mevkiinden eski göç yolu olarak bilinen yolu keserek (avcı cümeni) Sandıklıya orada yapılan köyün iki yakasını teşkil eden dört haneli ve geçmiş 400 yıla dayanan çay ortasından geçtiği için Ahır Dağı çökelekli pınarından kaynayan çay (Köy Çayı) köyün içinden geçerek, sınır mezarı Uşak yoluna bağlayan deredir. Yerleşkenin bulunduğu köy eskiden kalan buluntular neticesinde; İLAMI çeşmesi ve İLAMI olarak bilinen bir kuyu ile ne zaman yapıldığı bilinemeyen müşteviyat mevcuttur. Kuyuları da çok eskiden kalma, Vali kuyusu, bizim özümüzün Hala çocuğu ve Koca Osman'ın eniştesi İLAMI denilen Hacı Osman, Koca Osman'ın eniştesidir. Ellik Cavırı denilen Rum evleri zamanın muhtarlığınca yola teslim edilerek, yol olarak tapuları almıştır.
KİLLİK ÜSTÜ: Çayı geçince köyün güney doğusunda, evlerin duvarlarının beyazlaştırılmasında badana yerine kullanılan kirece benzeyen toprak türüdür. (Devamı Yarın)
