(ÖZEL HABER) - Uşaklı araştırmacı ve belgeselci Alp Arslan Dur, Osmanlı arşiv belgeleri ile sahada yaptığı incelemeleri bir araya getirerek hazırladığı yeni çalışmasında, Uşak ile Denizli arasındaki tarihi ulaşım güzergahının bilinmeyen yönlerini ortaya koydu. Araştırmada, Karahallı ilçesine bağlı Dumanlı Köyü Derbendi, Beg Ogat Menzili ve Beki Köyü'ndeki tarihi su yapılarının aynı ulaşım sistemi içerisinde değerlendirildiği belirtildi.
Araştırmaya göre Batı Anadolu'da tarih öncesi dönemlerden itibaren kullanılan ulaşım koridorları, Osmanlı Devleti tarafından da korunarak güvenlik ve ulaşım politikaları doğrultusunda yeniden düzenlendi. Bu kapsamda köprüler, hanlar, derbentler ve menzil yapılarıyla oluşturulan sistem, yol güvenliğinin sağlanmasında önemli rol üstlendi. Hasköy, Kalemoğlu Köprüsü, Kırkyaren, Beki ve Dumanlı üzerinden Bekilli ile Denizli'ye ulaşan güzergâhın da bu sistemin önemli parçalarından biri olduğu vurgulandı.
Araştırmada Osmanlı tahrir kayıtları ve Mühimme Defterleri'nde yer alan bilgiler doğrultusunda, Dumanlı Köyü'nün 16. yüzyılda resmi bir derbent yerleşmesi olduğu ifade edildi. Belgelerde köyde görev yapan çok sayıda derbentçinin kaydedildiği, bunun da bölgenin stratejik önemini ortaya koyduğu belirtildi. Aynı döneme ait belgelerde Beg Ogat ve Avganbeli mevkilerinde yaşanan eşkıya olayları nedeniyle devletin güvenlik tedbirleri aldığı ve bölgede derbent teşkilatını güçlendirdiği bilgisine yer verildi.
Çalışmada dikkat çeken bir diğer unsur ise Beki Köyü'nde bulunan ve halk arasında "Mülke" olarak bilinen kubbeli su sarnıçları oldu. Araştırmada bu yapıların yalnızca köy halkının değil, tarihi yol güzergâhını kullanan yolcuların ve yük hayvanlarının su ihtiyacını karşılamak amacıyla inşa edilmiş olabileceği değerlendirilirken, kesin tarihlendirmenin ise yapılacak arkeolojik ve mimari incelemelerle netleşeceği ifade edildi.
Dumanlı Köyü sınırlarında yer alan ve halk arasında "Örenyeri" olarak bilinen taş yapı kalıntısı da araştırmanın önemli bulguları arasında yer aldı. Alp Arslan Dur, Osmanlı arşivlerinde Beg Ogat mevkiinde bir han yapılmasının gündeme getirildiğini belirterek, söz konusu yapı kalıntısının bu hanla ilişkili olabileceğine yönelik güçlü bir araştırma hipotezi ortaya koydu. Ancak mevcut verilerin bu yapının kesin olarak Beg Ogat Hanı olduğunu kanıtlamadığına dikkat çekilerek, bu iddianın ancak arkeolojik kazılar ve yeni bilimsel çalışmalarla doğrulanabileceği vurgulandı.
Araştırmada ayrıca Asar Tepesi, Manastır Tepesi ve çevredeki antik yerleşim izlerinin aynı ulaşım koridoru üzerinde bulunmasının, güzergâhın Roma ve Bizans dönemlerinden itibaren kullanıldığına işaret ettiği ifade edildi. Osmanlı Devleti'nin mevcut yolları geliştirerek yeniden kullanma politikası dikkate alındığında, Uşak-Denizli hattının yüzyıllar boyunca önemini koruyan stratejik bir ulaşım koridoru olduğu değerlendirildi.
Alp Arslan Dur'un çalışması, Dumanlı Derbendi, Beg Ogat Menzili, Beki Köyü'ndeki tarihi su sarnıçları ve Uşak-Denizli tarihi yol güzergâhını ilk kez aynı sistem içerisinde ele alarak Batı Anadolu'daki Osmanlı ulaşım, güvenlik ve menzil teşkilatına ilişkin yeni değerlendirmeler ortaya koyuyor. Araştırmanın, bölgede yapılacak yeni arkeolojik çalışmalar ve tarih araştırmaları için önemli bir kaynak niteliği taşıdığı belirtildi.
(Foto: Alp Arslan Dur)