Apartmanda bir dairede yapılan böcek ilaçlaması yalnızca o evde yaşayanları etkilemeyebilir. Uzmanlar özellikle sisleme, aerosol ve gaz oluşturan uygulamalarda kimyasal maddelerin havalandırma kanalları, tesisat boşlukları, kapı altları ve ortak alanlar üzerinden diğer dairelere ulaşabileceği uyarısında bulunuyor. İlaçlama yaptıracakların ise firmanın izin belgesinden kullanılan ürünün içeriğine kadar bazı bilgileri işlem başlamadan önce kontrol etmesi gerekiyor.
Üsküdar Üniversitesi İş Sağlığı ve Güvenliği Öğretim Üyesi Doç. Dr. Müge Ensari Özay, özellikle apartmanlarda yapılan ilaçlamalarda yalnızca uygulamanın gerçekleştirildiği dairenin dikkate alınmasının yeterli olmadığını belirtti. Özay’a göre risk; kullanılan aktif maddenin toksisitesi, ürünün formülasyonu ve dozu ile uygulama yöntemi, ortamın büyüklüğü ve havalandırma şartlarına göre değişiyor.
İlaç Bir Daireden Diğerine Ulaşabilir
Apartmanlarda riskin önemli noktalarından birini daireler arasındaki hava hareketleri oluşturuyor. Sisleme, aerosol veya gaz oluşturan ürünlerin kullanıldığı uygulamalarda kimyasal maddeler ortak havalandırma ve klima kanalları, tesisat ve elektrik şaftları, asansör ve merdiven boşlukları, kapı altları ile duvar içerisindeki açıklıklardan farklı noktalara taşınabiliyor. Bu nedenle ilaçlanan dairenin kapısının kapatılması her durumda yeterli bir önlem olarak görülmüyor. Özellikle kapsamlı uygulamalarda komşu dairelerin ve ortak alanların da değerlendirmeye alınması, işlem yapılan bölümün izole edilmesi ve uygulama sonrasında güvenli giriş şartlarının oluşturulması gerekiyor.
Her Böcek İlacının Riski Aynı Değil
Evlerde kullanılan tüm haşere ilaçları aynı özellikleri taşımıyor. Jel ve yem şeklindeki uygulamalarda maruziyet riski genellikle daha düşükken püskürtme, sisleme ve aerosol yöntemlerinde solunum yoluyla kimyasala maruz kalma riski artabiliyor. Gaz oluşturan ürünlerde ise çok daha dikkatli olunması gerekiyor. Doç. Dr. Özay, alüminyum fosfitin nemle temas etmesi halinde son derece toksik fosfin gazı oluşturabileceğini, kapalı alanlarda meydana gelebilecek maruziyetin yaşamı tehdit edebileceğini belirtti.
“Gizli Formül” Diyen Firmaya Dikkat
İlaçlama yaptırmadan önce yalnızca fiyat araştırması yapmak yeterli değil. Kullanılacak ürünün ne olduğunun da bilinmesi gerekiyor. Doç. Dr. Özay, firmanın “gizli formül”, “çok güçlü ilaç” veya “ruhsata gerek yok” gibi ifadeler kullanarak ürün hakkında bilgi vermemesinin güvenlik açısından uyarı işareti olduğunu belirtti. Profesyonel bir uygulamada kullanılan ürünün ne olduğu, hangi dozda ve nerede kullanıldığı ile uygulamayı gerçekleştiren kişinin kim olduğu kayıt altına alınabilir ve izlenebilir olmalı. Sağlık Bakanlığı da piyasadaki biyosidal ürünlerin etiketlerinde ürün adı, aktif madde ve konsantrasyonu, kullanım şekli ve dozu, izin tarih ve sayısı, ilk yardım talimatları ile diğer güvenlik bilgilerinin bulunması gerektiğini belirtiyor.
İlaçlama Firmasının Belgesini Sorun
Ev veya iş yerinde profesyonel haşere ilaçlaması yaptıracak vatandaşların firmanın yetkisini kontrol etmesi gerekiyor. Sağlık Bakanlığı Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü'nün verdiği bilgilere göre uygulamayı yapacak firmanın İl Sağlık Müdürlüğünden alınmış Biyosidal Ürün Uygulama İzin Belgesi bulunması, kullanılan ürünün de Sağlık Bakanlığından izinli olması gerekiyor. Biyosidal ürünlerle zararlılara karşı profesyonel mücadele yürüten gerçek ve tüzel kişilerin izin ve çalışma şartları da ilgili yönetmelikle düzenleniyor.
Vatandaşların işlemden önce ürünün ticari adı, aktif maddesi ve konsantrasyonu, ruhsat veya tescil bilgisi, uygulama yöntemi, kullanılacak miktar ve eve yeniden ne zaman girilebileceği konusunda bilgi alması önem taşıyor.
“İki Saat Havalandırmak Yeter” Diye Bir Kural Yok
İlaçlamadan sonra eve ne zaman dönülebileceği de kullanılan ürüne göre değişiyor. Her ilaçlamadan sonra iki saat beklemek veya belirli bir süre havalandırmak gibi bütün ürünler için geçerli tek bir süreden söz edilemiyor. Kullanılan ürünün etiketinde belirtilen uygulama ve yeniden giriş şartlarının esas alınması gerekiyor. Özellikle apartman genelini ilgilendiren püskürtme, sisleme veya gaz uygulamalarında bina sakinlerinin işlem öncesinde bilgilendirilmesi gerekiyor.
Aynı Anda Birkaç Kişide Belirti Başlarsa Dikkat
İlaçlama sonrasında aynı ortamda bulunan birden fazla kişide baş ağrısı, bulantı, kusma, baş dönmesi, halsizlik, gözlerde yanma veya solunum yollarında tahriş gibi benzer belirtilerin ortaya çıkması kimyasal maruziyet ihtimali açısından dikkate alınmalı. Nefes darlığı, bilinç değişikliği, bayılma veya nöbet gibi ciddi belirtilerde ise acil tıbbi değerlendirme gerekiyor.
Kokuyu Kontrol Etmek İçin Eve Geri Dönmeyin
Zehirlenme şüphesinde yapılabilecek tehlikeli davranışlardan biri de ilacın kokusunu kontrol etmek veya maruziyetin kaynağını araştırmak amacıyla yeniden kapalı alana girmek. Doç. Dr. Özay, böyle bir durumda kişinin öncelikle temiz havaya çıkması gerektiğini belirtiyor. Kullanılan ürünün adı ve etiketi güvenli şekilde temin edilebiliyorsa bu bilgilerin sağlık ekiplerine ulaştırılması önem taşıyor. Gaz veya fumigant kaynaklı bir maruziyetten şüpheleniliyorsa ortamı havalandırmak amacıyla dahi koruyucu ekipman olmadan kapalı alana yeniden girilmemesi gerekiyor. (Kaynak: iletisimofisi.com)
