18 Ağustos 2026 tarihli ve 33344 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 7593 sayılı Çocuk Koruma Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun, çocukları ilgilendiren adli süreçlerde kapsamlı değişiklikler getirdi. Yeni düzenlemeyle Türk Ceza Kanunu, Çocuk Koruma Kanunu, Kabahatler Kanunu, Ceza Muhakemesi Kanunu ve infaz mevzuatının da aralarında bulunduğu çeşitli kanunlarda değişiklik yapıldı. Yeni dönemde özellikle 18 yaşından küçüklere bıçak satışı, çocukların kesici ve delici alet taşıması, ateşli silahların çocukların erişemeyeceği şekilde muhafaza edilmesi ve çocuklara uygulanabilecek yeni yönlendirme tedbirleri öne çıkıyor.
Silahını çocukların erişebileceği şekilde bırakanlara hapis
6136 sayılı Ateşli Silahlar ve Bıçaklar ile Diğer Aletler Hakkında Kanuna yeni bir madde eklendi. Buna göre ateşli silahın dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırı şekilde muhafaza edilmesi nedeniyle bir çocuk tarafından ele geçirilmesine neden olan kişi, eylem daha ağır cezayı gerektiren başka bir suç oluşturmuyorsa 1 yıldan 3 yıla kadar hapis cezasıyla cezalandırılacak.
Çocukların ceza sorumluluğunda yeni hükümler
Türk Ceza Kanunu'nun yaş küçüklüğünü düzenleyen 31’inci maddesinde de önemli değişiklikler yapıldı. Çocuklar hakkında uygulanabilecek bazı ceza süreleri artırılırken, belirli ağır suçlarda ceza indiriminin uygulanmasına ilişkin yeni kriterler getirildi. Kasten öldürme ve kanunda belirtilen neticesi sebebiyle ağırlaşmış yaralama suçlarında; kastın ağırlığı, amaç ve saik, suçun işleniş şekli ile daha önce kasıtlı bir suçtan hapis cezasına mahkûmiyet gibi hususlar dikkate alınabilecek.
Kanunda belirtilen şartların bulunması halinde 15 yaşını doldurmuş ancak 18 yaşını doldurmamış kişiler hakkında TCK'nın 31’inci maddesinin üçüncü fıkrasındaki hükümler uygulanmayabilecek. Ceza sorumluluğu bulunan 12-15 yaş grubundaki çocuklar açısından da aynı maddede yeni bir değerlendirme imkanı getirildi.
15 yaşından küçük çocuklarda sosyal inceleme zorunlu
Yeni kanunla 15 yaşını doldurmamış çocuk hakkında sosyal inceleme yaptırılması zorunlu hale getirildi. Bu çocuklar hakkında sosyal inceleme yaptırılmadan hazırlanan iddianameler iade edilebilecek. 15 yaşını doldurmuş çocuk hakkında sosyal inceleme yaptırılmaması durumunda ise bunun gerekçesinin iddianamede veya kararda gösterilmesi gerekecek.
18 yaşından küçüklere bıçak satışı yasak
Düzenlemenin günlük hayatı doğrudan ilgilendiren hükümlerinden biri bıçak ve diğer kesici, delici veya bereleyici aletlerle ilgili oldu. 6136 sayılı Kanun kapsamı dışında kalan bu tür aletlerin 18 yaşından küçük çocuklara satılması yasaklandı. Çocukların söz konusu aletleri satın alması veya taşıması da yasak kapsamına alındı. Kurala uymayan kişilere 5 bin lira idari para cezası, bıçak veya aletlerin sayı ya da nitelik bakımından vahim olması halinde ise 10 bin lira idari para cezası verilebilecek. Kabahatin işlendiğini öğrenen işletici veya sorumlunun yetkili makamlara bildirim yapmaması halinde ayrıca 5 bin lira idari para cezası uygulanabilecek. Kabahate konu eşyanın mülkiyetinin kamuya geçirilmesine de karar verilebilecek.
İnternetten satışlar da kapsamda
Bıçak ve benzeri aletlere ilişkin düzenleme yalnızca fiziki mağazalardaki satışları kapsamıyor. Kanunda açık şekilde internet satışları ve mesafeli satışların da aynı hükümlere tabi olduğu belirtildi. Sanat, meslek veya eğitim için gerekli bıçak, şiş ve benzeri aletlerin işin yapıldığı yerde, ilgili kişiler tarafından kullanılması, bulundurulması ve taşınması ise bu düzenlemenin dışında tutuldu.
Çocuklara “dijital risklerden korunma” tedbiri geliyor
Çocuk Koruma Kanunu'na eklenen yeni maddeyle “yönlendirme tedbirleri” adı altında farklı uygulamalar getirildi. Bunların en dikkat çekenlerinden biri dijital risklerden korunma tedbiri oldu. Karar kapsamında çocuğun kullandığı telefon, telefon hattı, bilgisayar, tablet ve benzeri dijital cihazların bildirilmesi ve tedbir kararından sonraki hareketlerinin ilgili kurumların denetimine açılması mümkün olacak. Bu denetim 3 aydan az, 2 yıldan fazla olamayacak. Riskli olarak tanımlanan bazı dijital mecra, uygulama ve platformlara erişimin engellenmesine de karar verilebilecek.
Kitap okuma, spor ve çevre çalışmaları da tedbirler arasında
Yeni yönlendirme tedbirleri dijital alanla sınırlı değil. Çocukların spor kulüpleri, gençlik merkezleri, spor tesisleri ve ilgili kamu kurumlarında psikososyal gelişimlerine katkı sağlayacak görevlerde bulunmalarına karar verilebilecek. Bu kapsamdaki sosyal ve toplumsal hizmetler 20 saatten 300 saate kadar uygulanabilecek. Kitap ve kütüphane tedbiri kapsamında çocukların kütüphane ve okuma salonlarında görev alması veya yetkililer tarafından belirlenen eserleri okuması da kararlaştırılabilecek. Çevreye saygı ve çevre temizliği tedbirinde ise park, bahçe ve benzeri alanlarda çevre temizliği yapılması, bitki bakımı, ağaçlandırma ve çiçeklendirme çalışmalarına katılım öngörülüyor.
Bağımlılıklara karşı tedavi ve rehabilitasyon
Tütün, nikotin, alkol, kumar, uyuşturucu ve uyarıcı maddeler ile davranışsal bağımlılıklar da yeni yönlendirme tedbirlerinin kapsamına alındı. Bu durumdaki çocukların tedavi ve rehabilitasyonları için belirlenen programları tamamlamalarına karar verilebilecek. Uygulamada Sağlık Bakanlığı, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı ile Yeşilay görev üstlenecek.
Tedbire uymayan anne, baba veya sorumluya tazyik hapsi
Çocuk hakkında verilen koruyucu ve destekleyici tedbir kararlarına uyulmaması durumunda da yeni yaptırım uygulanabilecek. Tedbir kararının gereklerine aykırı hareket eden anne, baba, vasi veya çocuğun bakım ve gözetiminden sorumlu kişi, ihlalin niteliği ve ağırlığına göre çocuk hâkimi kararıyla 3 günden 10 güne kadar tazyik hapsiyle cezalandırılabilecek.
“Suça sürüklenen çocuk” ifadesi değiştirildi
Kanunla mevzuatta kullanılan “suça sürüklenen” ifadesinde de değişikliğe gidildi. Çeşitli kanun maddelerindeki “suça sürüklenen” ifadesi, düzenlendiği yere göre “adli süreçteki” veya “hakkında adli süreç yürütülen” ifadeleriyle değiştirildi.
Çocuk eğitim evlerine ilişkin sistem de değişti
Kanun, çocuk hükümlülerin infazına ilişkin yeni hükümler de içeriyor. Kasıtlı suçlardan toplam üç yıl veya daha az, taksirli suçlardan ise toplam beş yıl veya daha az süreli hapis cezasına mahkûm edilen çocukların cezalarının doğrudan çocuk eğitim evlerinde yerine getirilmesine ilişkin düzenleme getirildi. Çocukların kapalı ceza infaz kurumundan eğitim evine ayrılmalarında ise uzmanların da katıldığı idare ve gözlem kurulunun değerlendirmesi esas alınacak.
Hükümlerin büyük bölümü yürürlüğe girdi
7593 sayılı Kanunun hükümlerinin büyük bölümü 18 Ağustos 2026 itibarıyla yürürlüğe girdi. Ancak Kabahatler Kanunu'na eklenen 43/C maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde yer alan, belirli bıçak ve aletlerin mevzuatta belirtilen ruhsatlandırılmış yer ve işyerleri dışında satışı ve sergilenmesine ilişkin hüküm 1 Aralık 2026 tarihinde yürürlüğe girecek. 18 yaşından küçüklere satış ile çocukların bu aletleri satın alması veya taşımasına ilişkin yasak ise kanunun yayımıyla birlikte yürürlüğe giren hükümler arasında yer alıyor. (Kaynak: Resmi Gazete)
