Ticaret Bakanlığı, gümrük ve dış ticaret işlemlerine yönelik denetimlerini artırırken usulsüz uygulamalara karşı yürüttüğü kontrollerin bilançosunu paylaştı. Sonradan Kontrol Firma Denetimleri ile İkincil Kontrol Beyanname İncelemeleri kapsamında son 2,5 yılda toplam 28,7 milyar lira tutarında ek tahakkuk ve ceza kararı düzenlendiği bildirildi. Bakanlık tarafından yapılan açıklamada, denetimlerin temel amacının mevzuata uygun şekilde faaliyet gösteren dış ticaret firmalarının haklarını korumak, haksız rekabeti önlemek ve kamu gelirlerindeki kayıp ile kaçağı en aza indirmek olduğu vurgulandı.
Ceza Tutarı Her Yıl Artış Gösterdi
Verilere göre 2024 yılında gerçekleştirilen denetimlerde 5,5 milyar lirası ikincil kontrol, 1,3 milyar lirası sonradan kontrol kapsamında olmak üzere toplam 6,8 milyar liralık ek tahakkuk ve ceza kararı düzenlendi. Bu rakamın bir önceki yıla göre yüzde 98 arttığı belirtildi. 2025 yılında ise denetimlerin kapsamı daha da genişledi. Bakanlık, 11,8 milyar liralık ikincil kontrol ve 1,8 milyar liralık sonradan kontrol sonucunda toplam 13,6 milyar liralık ek tahakkuk ve ceza kararı aldı. Böylece bir önceki yıla göre artış oranı yüzde 100'e ulaştı. 2026 yılının ilk altı ayında ise 6,5 milyar lira ikincil kontrol, 1,8 milyar lira sonradan kontrol olmak üzere toplam 8,3 milyar liralık ek tahakkuk ve ceza kararı düzenlendi. Bu tutarın geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 43 artış gösterdiği açıklandı.
Yapay Zeka ve Veri Analitiğiyle Riskli Firmalar Belirleniyor
Ticaret Bakanlığı, denetim süreçlerinde yalnızca klasik inceleme yöntemlerini değil, ileri veri analitiği ve risk analiz sistemlerini de aktif olarak kullandığını bildirdi.
Ticaret Araştırmaları ve Risk Değerlendirme Genel Müdürlüğü koordinasyonunda yürütülen çalışmalarda Sonradan Kontrol Puanlama Sistemi (SKPS), İkincil Kontrol Alarm Sistemi (İKAS), Dahilde İşleme Kontrol Programı (DİKOP) ve Kıymet Alarm Sistemi (KIYAS) gibi dijital analiz sistemleri sayesinde yüz binlerce firma ve milyonlarca gümrük beyannamesi taranarak riskli işlemler tespit ediliyor. Belirlenen firmalar Ticaret Bakanlığı müfettişleri tarafından sonradan kontrole alınırken, şüpheli gümrük beyannameleri ise 18 Bölge Müdürlüğü bünyesindeki kontrol şubelerinde ayrıntılı incelemeye tabi tutuluyor.
Denetimler Sürecek
Bakanlık, gümrük ve dış ticaret işlemlerinde şeffaflığın artırılması, vergi kayıplarının önlenmesi ve adil ticaret ortamının korunması amacıyla denetimlerin önümüzdeki dönemde de aynı kararlılıkla sürdürüleceğini belirtti. (Kaynak: Ticaret Bakanlığı)